امروز :
مقالات
افسردگی:یک کلمه،چند معنا
1393/01/23 - 17:39
دیدگاه
دکتر محمدرضا سرگلزایی

 
 
كلمه افسردگي آنقدر به كار برده شده است كه به نظر موضوع ساده اي مي رسد اما ماجراي بيماري كه با شكايت از افسردگي يا با علائم افسردگي به پزشك مراجعه مي كند ، ماجراي پيچيده اي است . آماري از انگلستان نشان مي دهد كه تنها 30% از بيماراني كه دچار افسردگي مي شوند به مراكز پزشكي مراجعه مي كنند و تنها 30% كساني كه به مراكز پزشكي مراجعه مي كنند تشخيص صحيح دريافت مي كنند و تنها 30% كساني كه تشخيص افسردگي دريافت مي كنند درمان صحيحي را از پزشكان دريافت مي كنند!
چرا ماجرا اينقدر پيچيده است ؟ زيرا « افسردگي »‌ بعنوان يك « علامت »‌ چيزي متفاوت از «‌افسردگي» بعنوان «‌تشخيص» است . همانطوركه  همه انسانها بارها در زندگي خود «‌درد» را تجربه كرده اند ،‌ «افسردگي»  را هم بصورت يك « تجربه »‌ از سر گذرانده اند يعني زماني دچار حالتي شده اند كه با احساس غم ، دلتنگي ، بي حوصلگي و بي انگيزگي مشخص بوده و در اين حالت نگاه آنها به خودشان ، ديگران و زندگي ، ‌نگاه خاصي شده است . نگاهي كه با نااميدي ، ارزيابي منفي از وقايع و فقدان درك زيبائي و حساس شدن به محركهاي ناخوشايند مشخص است . اما نمي توانيم بگوئيم همه انسانها افسردگي را بعنوان يك «‌بيماري» ‌نيز تجربه كرده اند . تحقيقات نشان داده اند كه تنها 10% انسانها در زندگي شان افسردگي را بعنوان يك «بيماري»‌ تجربه مي كنند .
در اينجا حالات مختلفي كه مي توان بعنوان افسردگي تجربه كرد نام مي برم و سپس به شرح يكايك آنها مي پردازيم :‌
1-                       افسردگي بعنوان يك واكنش (reaction)
2-                        افسردگي بعنوان سوگواري (grief)
3-                        افسردگي بعنوان مزاج (temperament)
4-                        افسردگي بعنوان منش (character)
5-                        افسردگي بعنوان بيماري (disease)
1- افسردگي بعنوان  واكنش
همه ما در برابر وقايع ناخوشايند دچار احساس ناكامي مي شويم . انتظار قبولي در يك امتحان  داشته ايم ولي نام ما در فهرست قبول شدگان نبوده است ، وسيله اي كه برايمان مهم بوده گم كرده ايم ، توجه و مهرباني مورد انتظارمان را از كسي كه برايمان اهميت دارد دريافت نكرده ايم . اولين واكنش ما در چنين موقعيتي «‌خشم» ‌است . وقتي دچار «‌خشم » ‌مي شويم ، ذهن ما به ما اعلام مي كند كه موضوع ارزش آن را دارد كه برايش بجنگيم . در واقع خشم ،‌آماده باش بدن براي ورود به ميدان مبارزه است . اما هنگاميكه دريابيم جنگيدن بي فايده است يا هزينه آن بيش از ميزاني است كه حاضريم بپردازيم ، آنگاه  دچار احساس «‌ناكامي» ‌مي شويم . در واقع «ناكامي»‌ اعلام پذيرش شكست و فرمان عقب نشيني است . اين حالت با چهره اي غمناك ، بي حوصلگي ، يأس و نا اميدي مشخص مي شود و ديگران احساس ميكنند كه ما حال خوشی نداريم. اما اين وضعيت چندان بطول نمي انجامد . سيستم خود ـ تنظيمي ذهن ما، ماجرا را در ذهن مان كوچك و دور مي كند و ما دوباره بر ميخيزيم تا به زندگي برسيم . در افسردگي بعنوان يك واكنش ، افسردگي به ما غلبه نمي كند بلكه با ما همراه مي شود . ما توانايي لذت بردن از زندگي را از دست نمي دهيم ، الگوهاي بيولوژيك ما همچون تغذيه ، ‌خواب و تحرك تفاوت قابل توجهي نمي كنند و ما مجموعه زندگي را زير سوال نمي بريم . اين وضع معمولاً‌ بيش از چند روز بطول نمي انجامد و قبل از رسیدن به يك هفته از بين مي رود . البته گاهي يك فرد با يك سلسله از وقايع ناخوشايند روبرو مي شود . وقايعي كه همچون پرده هاي مختلف يك نمايش ، يكي يكي به صحنه      مي آيند و قبل از اينكه واكنش به صحنه قبلي به پايان رسيده باشد واكنش به صحنه بعدي شروع مي شود. در چنين شرايطي ، طبيعي است كه زمان اين واكنش نيز طولاني خواهد شد .
برخورد يك پزشك یا يك روانشناس با چنين موقعيتي چه مي تواند باشد ؟‌
آنچه سريع ترين و مؤثرترين كمك را به بيمار مي كند اين است كه او را ياري كنيم تا تكليف خود را با واقعه ناخوشايند روشن كند يا به عبارتي با ماجرا تسويه حساب كند . چنين رويكردي را رويكرد مسأله ـ مدار (problem – oriented approach) مي ناميم . چگونه اين كار را مي كنيم ؟‌
1- با اشتياق به شنيدن ، مراجع را ترغيب مي كنيم كه ماجرا را با جزئيات هر چه بيشتر بازگو كند . اين مرحله كار چند مزيت دارد : ابتدا اینكه گاهي اجبار به بازگوئي ماجرا باعث مي شود كه  فرد نگاه جديدي به قضيه پيدا كند . در هنگام نقل ماجرا براي ديگري و براي فهماندن تجربه خود به او ، گاهي به جزئيات يا  جنبه هايي از ماجرا برخورد مي كند که تاكنون به آن توجه نشان نداده بود و گاهي يك جنبۀ جزئي و كوچك كشف نشده احساس ما را نسبت به يك ماجراي بزرگ تغيير ميدهد همانطور كه افزودن ذره اي نمك به يك ظرف غذاي بزرگ احساس ما را نسبت به آن تغيير مي دهد . گذشته از اين ، بازگو كردن تجربه براي ديگران كمك كند كه از احساس تنهايي و انزوا خلاص شويم انگار بار خود را با ديگري تقسيم كرده ايم . اغلب مي بينيم مراجع پس از بازگو كردن ماجرا براي ديگران نفس عميقي مي كشد انگار با زبان بدن خود مي گويد :‌ «‌آخيش ! راحت شدم!» ممكن است بپرسيد اينكه كار بزرگي نيست ، چرا بايد چنين كاري را يك درمانگر حرفه اي انجام دهد، هر كس دوستان و آشنايان و نزديكان  بسياري دارد كه مي تواند با آنها  درد دل كند . ميگوييم صحيح است اما گاهي اين نزديكان شنوندگان خوبي نيستند، قبل از اينكه به سخنان گوينده گوش بسپارند، به نصيحت ، ‌سرزنش ، ‌ارائه راهكار و قضاوت در مورد ماجرا مي پردازند و گاهي حتي براي قبولاندن نقطه نظر خود به گوينده ، با او وارد بحث و جدل و حتي درگيري لفظي مي شوند و به جاي ترغيب گوينده به تخليه اطلاعاتي و احساسي ، او را در ابتداي راه متوقف مي كنند و راه ديگري باز مي كنند . انگار به جاي رسيدگي به پرونده ذهن گوينده ، پرونده مشتركي را مي گشايند و به رسيدگي آن اقدام مي كنند !‌                                 چرا اين اتفاق مي افتد؟ مگر نزديكان او دلسوز و مهربان نيستند؟‌ چرا با او چنين مي كنند؟‌!‌ پاسخ اين است كه دقيقاً‌ به اين خاطر چنين مي كنند كه دلسوز و مهربانند! آنقدر اين فرد برايشان مهم است كه ماجراي او هم برايشان بسيار مهم است انگار اين ماجرا تبديل به ماجراي خود آنها ميگردد  و آنها چنان به حل مسئله «حريص»‌ مي شوند كه دچار خشم يا ناكامي مي شوند! يك درمانگر                  حرفه اي، با يك دوست متفاوت است چراكه فرد را همراه با مسأله اش براي خود تعريف كرده است بنابراين نگاهش نگاه مسأله گشاست نه نگاه نجات دهنده ! او علاقمند و كنجكاو است اما حريص و عجول نيست ! البته ، يك درمانگر حرفه اي نيز يك انسان است و در مواقعي دچار حرص و عجله مي شود ! چه وقت چنين اتفاقی مي افتد ؟ آنگاه  كه مسألۀ مراجع، در ذهن درمانگر يكي از مسائل شخصي خودش را تداعي كند . لازم نيست عين آن مسأله در زندگي درمانگر حضور داشته باشد فقط لازم است وجهي از مسأله به گونه اي وجهي از يك مسأله شخصي درمانگر را تداعي نمايد . برخلاف تصور، مغز ما اصلاً‌ منطقي كار نمي كند ! ‌مغز با تداعي ها كار مي كند و گاهي تنها  عينك يك نفر چنان عينك مادربزرگ ما را تداعي مي كند كه بدون هيچ شباهت منطقي بين آن فرد و مادربزرگ ، چنان احساسي نسبت به او پيدا مي كنيم كه انگار واقعاً او مادربزرگ  ماست ! بنابراين توصيه من به درمانگران اين است كه هرگاه حس كردند راجع به حل مسألۀ مراجع شان حرص و عجله دارند ، توقف كنند و نگاه كنند اين مسأله آنها را به یاد كدام ماجراي قبلي در زندگي شان      مي اندازد ؟ ‌اين مراجع آنها را به ياد چه كسي مي اندازد و نسبت به او چه احساسي دارند و اگر به گذشته ، به ماجراي قبلي و به آن فرد بازگردند چگونه با آن فرد و آن ماجرا تسويه حساب مي كنند . اگر اين فرايند بتواند احساس او را نسبت به درمانجو تغيير دهد ادامه كار با او مناسب است در غير اينصورت ادامه كار با اين مراجع نه به نفع مراجع است ، نه به نفع درمانگر !‌            گرچه فرايند فوق، فرايند ساده اي به نظر  مي رسد، در ذهن درمانگر فرايند پيچيده اي را فعال مي كند كه قادر است «‌مغز غير منطقي»‌ را به نگاهي متفاوت از قبل ، ‌هدايت كند .
2- به مراجع كمك مي كنيم تا تكليف خود را روشن كند كه آيا مي خواهد براي اين ماجرا «‌بجنگد» يا نه . رويكرد انسانها با بسياري از مسائل زندگي شان رويكرد « پاندولي »‌ است آنها به مسأله نزديك مي شوند و باز از آن دور مي گردند ، دوباره نزديك مي شوند و دوباره دور مي شوند ، نه براي حل مسأله «‌دل به دريا مي زنند» و نه از آن «‌دل» مي كنند !  درمانگر به درمانجو كمك مي كند تا امكانات خود را براي حل مسأله روي دايره بريزد ، هزينه هر يك از اقدامات خود را محاسبه كند و به اين جمع بندي برسد كه بر مبناي «‌اولويت بندي»‌ ذهن خود آيا حاضر است براي حل مسأله «اين بها» را بپردازد يا ترجيح مي دهد كه مسأله را «‌بگذارد و بگذرد». مثلاً‌ درمانجو، كارمند يك اداره است كه ماجراي پيش آمده براي او چنين است : فرد جديدي وارد محيط كاري شده كه باعث شده اهميت اين فرد در اين اداره كمرنگ تر شود . توجه ،‌ پاداش و تأييدي كه برای مراجع ما قبلاً‌ بدون تلاش بدست مي آمد حالا نياز به یک رقابت جدي دارد . مراجع ما ، ابتدا نسبت به اين فرد احساس خشم پيدا مي كند و سپس احساس ناكامي را تجربه مي كند . ما به او كمك مي كنيم تا «‌اولويتهاي خود» را در زندگي «‌تصريح»‌ نمايد : اگر قرار باشد بين نقش يك مرد موفق و برنده و يك زندگي آرام و بي دغدغه تنها يكي را انتخاب كند ، كداميك را انتخاب خواهد كرد ؟ ‌اگر در امتياز بندي خود به زندگي داراي موفقيت اجتماعي ، شهرت و پيروزي امتياز بالاتري مي دهد لازم است بهاي جنگيدن براي پيروزي را بپردازد در حاليكه در صورتي كه زندگي آرام و بي دغدغه امتياز بالاتري مي گيرد او لازم است از اين رقابت بگذرد .
3- اگر مراجع موضع « مبارزه »‌ را اتخاذ كرد ، ‌وظيفه درمانگر اين است كه به او ياد دهد كه چگونه انتخابهاي مختلف و راهكارهاي گسترده را در نظر در آورد . درمانگر ديد درمانجو را باز و گسترده مي سازد و نگاه او را از نگاه «‌خطي»‌ به نگاه « چند وجهي »‌ هدايت مي كند و اگر مراجع موضع «‌وداع» ‌را اتخاذ كرد ، درمانگر به او كمك مي كند كه «‌ماجرا را در ذهن خود سبك نمايد». ما با «‌ماجرا» ‌مواجه نيستيم بلكه با «‌تصوير ذهني ماجرا» ‌مواجهيم بنابراين درمانگر مجبور نيست با واقعيت ماجرا در دنياي بيرون «‌كلنجار برود »‌ بلكه لازم است با «‌تصوير ذهني ماجرا»‌ در ذهن مراجع «‌ور  برود». همانطور كه گفتم مغز ما منطقي عمل نمي كند بلكه با تداعي ها عمل مي كند ، كافي است به گونه اي ماجراي درمانجو را به ماجرايي كه به شكلي مشابه است اما « سبك » ‌و «‌لغزنده» ‌است «‌قلاب»‌ كنيم ، خواهيم ديد كه به گونه شگفت آوري «‌وداع»‌ او تسريع و تسهیل مي گردد .
2- افسردگي بعنوان سوگواري
اين مدل افسردگي با مدل قبلي شباهت زيادي دارد بجز اينكه ماجرايي كه احساس ناكامي ايجاد كرده است ماجرايي بوده كه با مراجع ما «‌ارتباط هويتي» داشته است. «‌ارتباط هويتي» ‌چيست ؟‌هركدام از ما «‌تعريفي ازخود»‌ در ذهن داريم ، اين تعريف با اجزايي مشخص مي شود . مثلاً‌ من با روانپزشك بودنم ، نويسنده بودنم  و ……… خود را تعريف مي كنم اما با لباسم خود را تعريف نمي كنم . اگر كت و شلوار نويي داشته  باشم كه بسوزد دلخور مي شوم اما اگر توانايي نوشتن را از دست بدهم دچار« سوگ » مي شوم ! يك «مادر» خود را با فرزندانش تعريف مي كند : از دست دادن فرزندان او را دچار سوگ ميكند . يك «‌قهرمان ورزشي» ‌خود را با «‌عنوان قهرماني» تعريف مي كند ! ‌از دست دادن اين عنوان او را دچار سوگ مي كند .  يك فرد مذهبي با «‌باورهايش»‌ زندگي مي كند: متزلزل شدن باورهايش او را دچار سوگ مي كند . فرايند «‌سوگ» ‌شديدتر و طولاني تر از يك «‌واكنش ناكامي»‌ است چرا كه فرد «‌خود»‌ را زير سوال مي برد ، سر درگم و گمشده است، اعتمادش را به خودش از دست مي دهد و جهان بيني اش دچار «‌تزلزل»‌ مي شود ، همچون كسي كه « راه خانه را گم كرده است »‌ !‌ بنابراين مي بينيد كه هر فرد «عزاداری»‌ ، «‌سوگوار» نيست و از آن سو لازم نيست کسی يكي از عزيزانش فوت كرده باشد تا دچار «‌سوگواري»‌ باشد. تكليف ما با «‌مراجعان سوگوارمان»‌ چيست ؟
1- هرگز سعي نكنيد مسأله او را كوچك و كم اهميت بشماريد . اين كار كمك به او نيست بلكه «‌بي احترامي»‌ به  اوست . مراجعي داشتم كه به تازگي پدرش را از دست داده بود و فرايند سوگ شديدي را مي گذراند . مي گفت يكي از سخت ترين لحظات براي من زماني است كه احساسم را با كسي در ميان مي گذارم و او مي پرسد : «‌پدر مرحوم تان چند سال داشتند؟» و هنگامي كه پاسخ ميدهم هفتاد سال بلافاصله مي گويد : ‌« خوب ، عمرشان را كرده بودند ،‌چرا اينقدر غصه مي خوريد؟ »‌ اگر آنچه مراجع ما از دست داده براي ما چندان مهم نيست دليل نمي شود كه براي او هم نبايد مهم باشد .
2- نمونه هاي مشابهي را براي مراجع مثال مي زنيم تا بداند كه اين حالت بارها براي افراد زيادي اتفاق افتاده و «زندگي ادامه پيدا كرده است»‌ . اين كار براي اين است كه «‌احساس تنهايي»‌ او را مرتفع سازد . وقتي فكر مي كنيم ما تنها كسي هستيم كه دچار چنين وضعيتي شده ام دچار فشار سنگيني مي شويم . گاهي به اين باور مي رسيم كه «زندگي بي انصاف و نا عادلانه  است»‌ ، «‌حق من نبود»‌ و «‌چرا من؟‌!‌»‌ گاهي دچار اين باور مي شويم كه «‌دارم كيفر مي شوم»‌ ، «‌احساس گناه»‌ ميكنيم ، خود را سرزنش مي كنيم و خود را مستوجب اين مجازات تلقي مي كنيم ، گاهي تصور مي كنيم «‌هيچكس مرا درك نمي كند»‌ و باورهاي ديگري كه هر كدام رنجي را بر رنج سوگواري مان      مي افزايد . ذكر نمونه هايي از وضعيت مشابه در ديگران اين «‌رنج مضاعف»‌ را مرتفع مي كند . اما در اينجا اين نكته مهم وجود دارد كه انجام هر كدام از كارهايي که ذکر می شود «ظریف کاریهایی» دارد. مثلاً اگر بنشینیم و به طور مستقیم به مراجع بگوییم: «بگذارید مشكلات ديگران را برايتان بگويم تا بدانید كه تنها نيستید» آنقدر اين كار را «زمخت»  انجام داده ايم كه در ذهن مراجع نمي تواند بنشيند؛ به جاي آن بطور مثال مي گوييم :‌ «وقتي داشتيد ماجرا را برايم تعريف مي كرديد ياد مراجعي افتادم كه 3-2 سال پيش آمده بود چرا كه او هم …… »‌ و آنگاه كه «‌داستان مشابه» ‌نقل شد به جاي  گفتن اينكه «‌زندگي ادامه پيدا مي كند» ، مي گوييم «‌چند هفته پيش كه تصادفاً ‌او را ديدم لبخندي زد و گفت آن ماجرا زندگي  مرا به كلي تغيير داد ، حالا به مسأله طور ديگري نگاه مي كنم ، اگر آن ماجرا پيش نيامده بود من شايد هيچوقت ياد نمي گرفتم كه ………»
3- به همان روش فوق مراجع را آماده مي كنيم كه به جاي تلاش براي «‌برگشت به گذشته»‌،كنجكاوانه ـ و نه عجول و حريصانه ـ منتظر بماند تا «‌تعريف جديد»‌ را دريابد . انسانها به گونه هاي مختلفي براي «‌برگشت به گذشته» تلاش مي كنند : گاهي سعي مي كنند گذشته را «‌موميايي»‌ كنند، دلمشغول اشيا و خاطرات گذشته مي شوند ، هيچ چيز را تغيير نمي دهند، «‌ انتظار رجعت »‌ از دست رفته را مي كشند و به محركها و وقايع جديد علاقه نشان نمي دهند . گاهي نيز سعي مي كنند به سرعت «‌جايگزين»‌ پيدا كنند . « جايگزين »‌ هر چيزي است كه فرد به جاي «‌شيء از دست رفته»‌ در « مجموعه هويتي »‌ خود مي گذارد . يك فرد جديد ، يك عشق تازه ، يك مأموريت جديد ، يك ايدئولوژي تازه يا هر چيز ديگر . مسأله اين است كه اغلب آدمها، براي كمك كردن به فردي كه سر در گم و «‌ خود از دست داده » است، تلاش مي كنند بخشي از «‌مجموعه هويتي»‌ خودشان را به او پيشنهاد دهند ، بخصوص كسانيكه «‌حرص كمك كردن» دارند حاضر مي شوند «‌خود» نقش شيء از دست رفته را بازي كنند ! اين بازي به نفع هيچيك از طرفين نيست . درمانگر لازم است به مراجع بياموزد كه با «بازماندۀ مجموعه»  همراه شود ، آن را بپذيرد و دوست بدارد و بداند كه اين پيشامد در زندگي او همچون يك « كانال زايماني »‌ است كه او را به «دنياي  تازه اي» رهنمون خواهد شد . هيچكس و از جمله درمانگر نمي دانند اين دنياي تازه چه مختصاتي دارد ، آنچه درمانگر ميداند اين است كه اين دنيا وسيع تر  و با آگاهي گسترده تري نسبت به دنياي قبل همراه است همچون هر «‌زايمان» ‌ديگري در هستي . تنها درمانگري مي تواند در حل و فصل اين مرحله به درمانجو كمك كند كه از « وسوسه ارائه دنياي خود » به درمانجو به عنوان «‌جايگزين» ‌و « حرص كمك كردن » گذر كرده باشد. رسيدن به چنين حالي منوط به ايجاد تعادل بين « علاقه مندي »‌ و «شكيبايي»‌ است . اگر درمانگر به كمك كردن علاقه نداشته باشد اين مجموعه نامتعادل و ناپايدار خواهد بود اما اگر شكيبايي خود را از دست دهد ، « حرص كمك كردن » نيز تعادل مجموعه را به هم خواهد ريخت . رسيدن به اين « تعادل »، جدا از «شخصيت درمانگر» نيازمند «‌تجربه درمانگري»‌ است . اغلب درمانگران جوان دچار حرص درمانگري ميشوند و از اين طريق در حل مسأله ناتوان مي شوند . اين وضعيت مرا به ياد اين ضرب المثل مي اندازد  كه « پناه بر خدا از آرايشگران پير و پزشكان جوان » ‌!
گذشته از اين ، آموزش اين «‌ قانون هستي » به مراجع كه «‌پايان شب سيه سپيد است» ‌و «‌هر چه از دست  مي دهيم  مقدمه اي است براي  بدست آوردن چيزي بهتر» ‌كار آساني نيست چرا كه «‌سخني كز دل برآيد لاجرم بردل نشيند» بنابراين درمانگري كه خود يك فرايند سوگ را با موفقيت پشت سر گذاشته و اين باور را نه بعنوان يك «‌شعار»‌كه بعنوان يك «شعور» دريافته  است مي تواند چنين باوري را در مراجعش ايجاد نمايد . «‌ويكتور فرانكل» د ركتاب «‌انسان در جستجوي معني»‌ اين مفهوم را بيان مي كند كه اگر نتوانيم براي رنج هاي زندگي معنايي بيابيم ، خوشي هاي زندگي هم پوچ و بي معنا خواهند بود ،‌يا تمام اين بازي معنا دارد ، كه در آن صورت فراز و نشيبش داراي معناست و يا اين بازي فاقد معناست كه در آنصورت خوشي هاي زندگي نيز مسخره خواهند بود . «‌دكتر ترور گريفيت»‌ در كتاب «‌از دست رفته و بازيافته»‌ (The lost and then found) به مراحل سوگواري به تفصيل اشاره مي كند و همچون « اليزابت كابلرراس »‌ به اين نقطه نظر مي رسد كه حل و فصل سوگ زماني با موفقيت انجام ميشود كه ابتدا فرد از بازگرداندن جهان به آنچه پيش از اين بود كاملاً‌ نااميد و مأيوس شود (Despair) و جهان را با مختصات جديد بپذيرد (acceptance) خطري كه در اين مرحله از حل و فصل سوگ وجود دارد اين است كه فرد «‌معنويت»‌(spirituality) را جايگزين شي از دست رفته « مجموعه هويتي »‌ خود نمايد ، فرايندي كه «‌ آماس معنويت » مي ناميم ! ‌معنويت جايگزين هيچيك از اجزاي زندگي نيست ، معنويت «‌معناي مجموعه»‌ است .
3- افسردگي بعنوان مزاج
گروهي از افراد بطور مداوم دچار نوسانات خلقي هستند به گونه اي كه اين نوسانات تغييرات محسوسي را در رفتار آنها ايجاد ميكند . چند روزي اين افراد سرحال ، پرانرژي و پر نشاط هستند ، بدون هيچ دليل مشخص چند روزي كسل و بي حوصله هستند . «‌شدت» ‌و «‌مدت»‌ اين تغييرات آنقدر نيست كه اين فرايند در تعريف «‌بيماري »‌ بگنجد و از سوي ديگر اين فرايند ، همچون يك بيماري بر فرد «‌عارض» نمي شود بلكه  «‌طبيعت»‌ و «‌مزاج» فرد بدينگونه است و از ابتداي زندگي اين تغييرات بطور طبيعي وجود داشته اند .
اين گروه افراد بسته به واكنشي كه در برابر تغييرات هيجاني خود دارند ، «‌سرنوشت»‌ متفاوتي دارند. گروهي از آنها بدليل اين بي ثباتي «‌از اين شاخه به آن شاخه پريدن» ‌و «‌بوالهوسي»‌ زندگي بي ثباتي دارند در حاليكه  اين بي ثباتي در گروهي ديگر از افراد خود يك «‌فرصت» ‌است !‌
افراد گروه اول، آدم هايmoody ناميده مي شوند، غير قابل پيش بيني اند و هيچ راهي را به مقصد نمي رسانند اما  افرادگروه دوم از يك ویژگی خاص برخوردارند که Self-directiveness نامیده میشود یعنی خود بر تغییرات «‌جوّي» ‌خود آگاهند و آن را «‌مديريت» ‌مي كنند همچون خلباني كه بسته به تغييرات وضع هوا، تنظيم سيستمهاي ناوبري هواپيماي خود را تغيير مي دهد. اين گروه از افراد Enlighted ناميده مي شوند. آنها بدليل اينكه در تغييرات هيجاني خود، زندگي را از نگاه هاي مختلف و بلكه متضاد نگاه مي كنند، ديدگاه وسيع تري در قبال زندگي دارند. تحقيقات برخي از پژوهشگران نشان داده است كه بسياري از افراد برجسته و خلاق جهان دچار بي ثباتي هيجاني بوده اند بطوريكه اين پژوهشگران «‌همبستگي»‌ معني داري بين «‌خلاقيت»‌ و «‌بي ثباتي هيجاني»‌ به اثبات رسانده اند. آنها اعتقاد دارند كه اين افراد برجسته در دوره هاي «‌هيجان پايين» ‌ديد منفي و نقادي را نسبت به كارهاي قبلي و سَبكِ كار خود پيدا مي كنند بنابراين در دوره هاي «‌هيجان مثبت»‌ كه مولد و فعال مي شوند به جاي تكرار آثار قبل، سبك و سياق جديدي به فعاليت هاشان مي دهند . از جمله اين افراد ميتوان به «‌لئوناردو داوينچي»‌ و « وينستون چرچيل »‌ اشاره كرد .
ژاپني ها به تازگي تحقيقات وسيعي را در زمينه تغييرات هيجاني انجام داده اند . آنها به اين نتيجه رسيده اند كه همانطور كه حالات مختلف ماه ، گردش زمين به دور خورشيد و تغييرات فصول «‌ريتم»‌ و «‌ضرباهنگ»‌ مشخصي دارد ، ‌تغييرات هيجاني هر انسان هم «‌ضرباهنگ»‌ خاصي دارند . اگر فرد به اين ضرباهنگ آگاهي پيدا كند و برنامه هاي روزانه اش را براساس پيش بيني آنها تنظيم كند ، «‌هماهنگي درون و بيرون» اتفاق مي افتد ولي اگر فرد به اين ضرباهنگ ناآگاه باشد و بطور غير منتظره با آن مواجه شود وضع زندگي نامنظم و نا هماهنگي پيدا مي كند : زماني كه نياز به تحرك و پويايي دارد كسل است و زماني ديگر ، ‌بدون هيچ ضرورتي ، پر هيجان و پرجنب و جوش است !
کشف وضعیت « افسردگی مزاجی » بر اساس ثبت تغییرات هیجانی در یک «جدول تقویمی»  میسر  می شود . فرد می تواند تاریخ را براساس روزهای ماه بر ستون افقی و وضع هیجانی خود را براساس  درجه بندی «نشاط» یا «غم» بر محور عمودی رسم می کند:

 

 

بهمن84

نمودار فوق نشان می دهد که این فرد دوره های 5- 4 روزه غم دوره های 2-1 روزه خنثی ،     دوره های 3-7 روزه نشاط را  بدون محرک  مشخص می گذراند . اگر او این نمودار را در چند ماه متوالی رسم کند قادر است پیش بینی کند که روزهای اول تا چهارم ، سیزدهم تا شانزدهم و بیست و سوم تا بیست و ششم هر ماه بیشترین نشاط و تحرک را دارد بنابراین مهمترین و پیچیده ترین فعالیتهای خود را در آن روزها انجام دهد . اما اگر فرد مقهور این تغییرات هیجانی خود باشد و نتواند برنامه زندگی خود را با برنامه ضرباهنگ درونی اش هماهنگ کند ، شاید بهتر باشد این تغییرات را تجربه نکند . از آنجا که این تغییرات وابسته به مزاج فرد هستند (Temperamental) ، درمان های روانشناختی در کنترل آنها       بی اثرند و تنها درمان هایی دارویی می توانند بر آن اثر گذار باشند . داروهای تثبیت کننده خلق ، ضدافسردگی های جدید ، آنتاگویست های دوپایین ـ سروتونین و بلوک کننده های کانال کلسیم از داروهایی هستند که برای کنترل بی ثباتی هیجانی پیشنهاد شده اند . بحث درباره نحوه تجویز این داروها از موضوع مقاله خارج است و در درسنامه های روانپزشکی بطور جامع مورد بحث قرار می گیرند .
4- افسردگی بعنوان منش
این نوع افسردگی از یک نظر شبیه به «افسردگی بعنوان مزاج» است و آن الگوی «مزمن» آن است. یعنی نمی توان همچون «افسردگی بعنوان واکنش» و «افسردگی بعنوان سوگواری» آن را پاسخی به یک «رویداد» در زندگی دانست و نمی توان برای آن «زمان شروع» مشخص کرد . اما از سوی دیگر این نوع افسردگی بر خلاف افسردگی مزاجی، اساس زیست شناختی (Biologic) ندارد و به هیچ وجه به درمان دارویی نیز پاسخ نمی دهد ! چرا ؟ به این دلیل که این نوع افسردگی نه یک تغییر در ناقلین عصبی مغز که یک « نقش انتخاب شده » است و ما نمی توانیم با دارو « انتخاب های » انسانها را تغییر دهیم . چگونه یک فرد افسردگی را بعنوان یک «نقش» انتخاب می کند ؟ ! هر یک از ما براساس « تأییدی » که از سایرین دریافت می کنیم به تدریج یاد می گیریم که چه «تعریفی» از «خود» به دیگران ارائه دهیم . در یک  محیط به فرد «جاه طلب» ، «رقابت جو» و «موفقیت طلب» تأیید و پاداش داده می شود ، طبعاً افراد زیادی یاد می گیرند که در این محیط خود را با این ویژگی ها تعریف کنند . اما در یک محیط دیگر افراد «ضعیف» و «ناتوان» بیشتر مورد توجه و محبت قرار می گیرند . در چنین محیطی هیچ بعید نیست که افراد خود را « بیچاره » ، «گرفتار» و «افسرده» نشان دهند و بتدریج آنقدر با این نقش ، خو می گیرند که خودشان را برای خود هم اینچنین تعریف می کنند ! آنگاه خودشان باور می کنند افسرده اند و حتی در محیطهایی هم که این نقش تأیید و توجهی ایجاد نمی کند به آن ادامه می دهند چرا که خود را اینچنین باور کرده اند  ! «اریک برن» در کتابهای « بازیها » و «بعد از سلام چه می گویید ؟» به تفصیل راجع به این «نقش ها» توضیح می دهد . بخشی از نظریۀ جامع «جیمز ردفیلد» هم بطور مفصل همین ماجرا را بیان میکند . کتابهای « سریالی » او که نظریه جامعش را توضیح می دهند به ترتیب عبارتند از : « پیشگویی آسمانی » ، « دهمین مکاشفه » ، « راهنمای تجربی پیشگویی آسمانی » و « بینش مینوی » .
گذشته از تشریح ماجرایی که منجر به « انتخاب نقش افسرده » می شود ، تکلیف درمانگر در مورد چنین مراجعانی چیست؟ پس از اینکه درمانگر به این اطمینان خاطر رسید که با چنین موردی مواجه است، درمان دو مرحله دارد . مرحله اول این است که مراجع را به این آگاهی برساند که او بیمار نیست بلکه او خود چنین نقشی را انتخاب کرده و می کند . این کار ، چندان آسان نیست چرا که ابراز این ایده به مراجع تأثیر مثبتی ایجاد نمی کند ، درمانگر لازم است کمک کند که او به این ایده «برسد» . «شنیدن» نظر درمانگر به تنهایی دردی را دعوا نمی کند ، مهم است که مراجع بتواند با نگاه درمانگر زندگی را «ببیند» . گاهی اوقات لازم است درمانگر ماهها با حوصلگی و تأنی و با سؤالات هدفدار زیرکانه ـ که به آنها سؤالات سقراطی می گوییم ـ مراجع را به نقطه نظر خود « برساند » و گاهی بر عکس مراجع نیاز به «تلنگر» فوری و گاهی شدید دارد تا «تکان بخورد» .
تنها « تجربۀ درمان » می تواند درمانگر را به این نقطه برساند که تشخیص دهد کجا لازم است با تأنی و مدارا پیش رود و کجا باید  «ضربه بزند». « هرمان هسه » در داستان «محرم راز» در کتاب «سه قصه» به زیبایی این حقیقت را توصیف می کند که گروهی از انسانها برای تغییر نیاز به «قاطعیت» دارند و برخی دیگر نیاز به « لطافت ». مرحله دوم درمان زمانی اتفاق می افتد که مراجع با «سناریویی» که تاکنون بازی کرده است آشنا می شود و در می یابد که مسئول تغییر دادن این نمایش خود اوست ؛ در اینجا نقش درمانگر کمی تغییر می کند و به جای نقش اکتشافی (explorative) اولیه و رویکرد سقراطی (Socratic approach) ، لازم است درمانگر در موضع طراح و کارگردان سناریوی جدید (Designer) قرار گیرد و روابط جدید مراجع را با جهان پیرامونش سازماندهی کند . گاهی لازم است برای خو کردن مراجع به نقش جدید ، این نقش در فضای درمان تمرین شود ، فرایندی که به آن playing Role می گوییم . اغلب لازم است که برای ایفای نقش جدید ، به درمانجو تکالیفی را برای انجام در فواصل جلسات درمان «حکم» کنیم و به اجرای آنها پافشاری کنیم و از او گزارش بگیریم و هرگاه مراجع با خزیدن به « لاک ناتوانی » شانه از زیر تکالیف خالی می کند مجدداً به او کمک کنیم تا «ببیند» که این کار نیز شکلی است از بازی «ننه من غریبم» و «کار من با این چیزا درست نمی شه ، باید یه فکر اساسی کنیم » !
 
 
5- افسردگی بعنوان بیماری
بالاخره افسردگی در بعضی از بیماران نه واکنش است ، نه سوگ ، نه مزاج و نه منش بلکه واقعاً یک بیماری است همانگونه که « کم کاری تیروئید » ، «گلوکوم» ، «بیماری کرون» ، و «لوپوس» !
فردی که پیش از این « فاقد علائم افسردگی » بوده دچار علائمی می شود همچون احساس غم و یأس ، بی حوصلگی ، ناتوانی در لذت بردن از چیزهایی که قبلاً برایش لذتبخش بوده اند ، خستگی و ضعف ، اشکال در تمرکز و حافظه ، اشکال در عملکردهای پایه بدنی همچون خواب ، اشتها ، میل جنسی و تحرک و انرژی، کم شدن اعتماد به نفس ، بی علاقگی به زندگی ، افکار مرگ و حتی اشتغال ذهنی با خودکشی.
گرچه ممکن است یک عامل ناخوشایند محیطی(stressor) در شروع بیماری نقش داشته باشد اما این عامل تنها همچون یک شعله ور کننده عمل می کند در واقع مثل این است که کسی را که کاملاً لب چاه بوده را هول داده باشد. پس اگر استرسور ، فقط نقش تسریع کننده دارد پس عاملی اصلی چیست ؟ به نظر می رسد شناخته ترین عامل ، وجود زمینه ارثی است . لازم است بدانیم که افسردگی بعنوان بیماری هم الگوهای مختلفی دارد . فقط فهرست وار ذکر می کنم که این افسردگی می تواند الگوی دو قطبی داشته باشد ( یعنی اینکه انتظار رخداد « مانیا» Mania  که شکل متضادی با افسردگی دارد را نیز در بیمار داریم ) و می تواند الگوی یک قطبی داشته باشد . الگوی دو قطبی شامل اختلال دو قطبی تیپ I ، II و III است و الگوی یک قطبی شامل اختلال افسردگی ماژور ، اختلال افسردگی مینور، اختلال افسردگی راجعۀ گذرا ، اختلال ملال پیش قاعدگی ، افسردگی پس از زایمان ، اختلال عاطفی فصلی و فرم های طبقه بندی نشده دیگر است . گاهی نیز « بیماری افسردگی » ثانوی به بیماریهای دیگر (همچون پرکاری تیروئید ، پارکینسون ، مولتیپل اسکلروزیس، بدخیمی ها و ........) یا ثانوی به مصرف داروها (همچون کورتیکوستروئیدها ، اینترفرون و .....) یا مواد (ترکیبات تریاک ، الکل و ....) رخ می دهد .
در هر صورت ، چه «بیماری افسردگی» یک قطبی باشد ، چه دو قطبی ؛ چه اولیه باشد و چه ثانوی به یک اختلال طبی یا دارو یا مواد، این «بیماری» یک مسأله طبی است و نیاز به اقدامات دارویی دارد . طبعاً موضوع درمان دارویی این بیماری از موضوع این مقاله خارج است . درمان روانشناختی در این بیماری به هیچوجه جایگزین درمان دارویی نیست بلکه دانش روانشناسی درمانگر باید صرف این شود که ارتباط پزشک بیمار (Rapport) با ثبات شود ، همکاری بیمار با درمان دارویی(compliance) بیشتر گردد و بیمار آموزش صحیح و کاربردی راجع به سیر بیماریش پیدا کند و با اطمینان بخشی درمانگر

(دكتر محمد رضا سرگلزايي ـ روانپزشك)


oral std symptoms where to get tested for std chlamydia men symptoms
i think my husband cheated why did my husband cheat on me how could my husband cheated on me
i want to cheat on my girlfriend open my virtual girlfriend cheats
dating a married man thesailersweb.com men having affairs
women who cheat on husband women who cheat on husbands how many men have affairs
want my wife to cheat tfswhisperer.com my girl friend cheated on me
my husband cheated with a man how many men have affairs cheats
abortion pittsburgh blog.mondor.org abortion clinics in greensboro nc
phone spy software for android app to spy on android phone how to install spyware on a phone
american sex stories sex stories com dog sex stories
android sms spy free best android spy app free top free android spy apps
spy on any cell phone randolphia.com top spy app for android
text monitoring software read spy on text messages
abortion pill atlanta insight.nestingen.com d&e abortion
best free spyware for android phones ps4haber.com track calls and text messages
free manufacturer coupons free prescription discount cards discount card for pharmacy
betamethasone 0.05% blog.lakerestoration.com dapoxetine 90mg
sildenafil citrate link cialis 10mg
levofloxacin pill temovate metronidazole 400mg
discount prescription coupons markthrice.com viagra 2016 coupon
copay cards for prescription drugs viagra prescription coupon drug discount coupons
cialis coupon card drug prescription card free printable cialis coupons
abortion pill abortion pill abortion pill
can i take azithromycin before surgery site can i take azithromycin before surgery
cialis dosage provides best results cialis dose vs viagra dose
buy a viagra online http://viagraforsaleuk1.com viagra effectiveness
side effects viagra viagra for sale uk viagra to buy online
cialis coupons and discounts is-aber.net prescription discounts cards
prescription transfer coupon free cialis coupon 2016 coupons for cialis
naproxen migraine zygonie.com naproxen dosering
naprosyn 750 mg rileytech.net naprosyn wiki
sinemet sinemet sinemet
lithium ion battery bartsha.cz lithium ion battery
bimatoprost eyelash bimatoprost bimatoprost buy
kamagra wikipedia blog.jrmissworld.com kamagra
cialis cialis walgreen coupon cialis 20mg
propranolol halmed propranolol je propranolol lek
concor open concor cor
geodon drug news.hostnetindia.com geodon high
cialis.com coupons read prescription savings card
prescription discount coupons emergent-ventures.com free cialis coupon
microlite pill for acne microlite pill leaflet microlite pill for acne
voltaren retard twodrunkmoms.com voltaren nebenwirkungen
alternatives to abortion types of abortion procedures abortion by pill
amoxicilline click amoxicillin endikasyonlar
amoxicillin 500 mg read amoxicillin endikasyonlar
home abortion remedies myhealthreport.ca partial birth abortion
prescription coupon free printable cialis coupons prescriptions coupons
roxithromycin erythromycin roxithromycin erythromycin roxithromycin side effects
duphaston 10 mg duphaston tablete kako se piju duphaston tablete za odgodu menstruacije
how much is abortion achieveriasclasses.com abortion clinics dallas tx
diclac 50mg diclac 50mg diclac gel reviews
cialis manufacturer coupon 2016 prescription discount coupons lilly cialis coupons
different types of abortion pill achieveriasclasses.com how much are abortions
cialis sample coupon cialis coupon codes prescription discount coupons
home abortion pill britmilk.co.uk abortion pill debate
facts on abortion pill where to get an abortion pill costs of abortion pill
aspiration abortion activeslo.com how much are abortions
low dose naltrexone ldn naltrexone alcoholism medication ldn wiki
online apotheke potenzmittel viagra kaufen apotheke osterreich potenzmittel aus der apotheke rezeptfrei
vermox suspenzija vermox vermox 100mg
feldene capsulas feldene flas para que sirve feldene capsulas
prescriptions coupons cialis 2015 coupon lilly cialis coupon
voltaren krem fiyat voltaren krem fiyat voltaren krem fiyat
facts about abortion pill achi-kochi.com should abortion pill be legal
prescription drugs coupons cialis.com coupons manufacturer coupons for prescription drugs
addyi 100 mg thebaileynews.com addiyan chuk chuk
discount coupon for cialis cialis.com coupon free cialis coupon 2016
cialis manufacturer coupon achrom.be cialis coupons free
printable cialis coupon aegdr.org coupons cialis
average cost of an abortion pill supermaxsat.com pro abortion
abortion pill when can you get an abortion pill getting an abortion pill
prescription discount coupons cialis coupon code coupons cialis
pill abortion spiritocagliese.it cost of medical abortion
viagra wiki blog.zycon.com viagra prodej
prescription coupon cialis coupon card cialis coupon
vermox sirup cijena vermox suspenzija vermox 100mg
low cost abortion pill abortion pill recovery cytotec abortion
teenage abortion pill arborawning.com abortion pill
abortion pill side effects alternatives to abortion pill late term abortion pill
vermox suspenzija vermox tablete nuspojave vermox suspenzija
voltaren gel voltaren gel voltaren krem nedir
buy abortion pill articles on abortion pill chemical abortion pill
free cialis coupon 2016 cialis sample coupon coupons for prescription drugs
abortion pill risks abortion pill laws home abortion pill methods
abortion pill pros and cons about abortion pill types of abortion pill
clomid proviron pct charamin.jp clomid proviron
amoxicillin 500 mg achieveriasclasses.com amoxicillin dermani haqqinda
amoxicillin 500 mg amoxicillin amoxicillin 1000 mg
discount prescription coupons destinations.com.pg discount coupons for prescriptions
abortion pill rights average cost of an abortion pill getting an abortion pill
amoxicilline amoxicillin dermani haqqinda amoxicillin endikasyonlar
cialis 100 mg cialis nedir cialis tablet
cialis coupon lilly achrom.be free cialis coupons
cheap abortion pill abortion pill stories abortion pill pros and cons
viagra torta viagra viagra
neurontin gabapentin neurontin cena neurontin alkohol
amoxicilline house.raupes.net amoxicillin nedir
amoxicillin al 1000 amoxicillin nedir amoxicillin nedir
cialis coupon codes pristineschool.com free cialis samples coupon
viagra coupon codes free prescription drug cards drug coupon list
free prescription cards chiefmillso.com coupon prescription
oklahoma abortion law kansashuntingadventures.com teen pregancy
post abortion stories chcemyprawdy.org abortion personal stories
abortion in new york danielnakamura.com.br abortion clinics in washington dc
the weeks of pregnancy pills that terminate pregnancy quotes about abortion
average cost of abortion nicolasesprit.com abortion pill facts
trexone medication naltrexone 4.5 naltraxon
low dose naltrexone anxiety link low dose naltrexone canada
naltrexone immune system open naltrexone capsules
naltrexone pain management low dose naltexone naltrexone and heroin
naltrexone oral click revia drug
naltrexone for alcohol partickcurlingclub.co.uk naltrexone 50 mg
vivitrol drug blog.griblivet.dk how long does naltrexone block opiates
vivtrol myjustliving.com naltrexone uses
where can i buy low dose naltrexone naltrexone therapy what is vivitrol shot
naltroxene does naltrexone help with opiate withdrawal low dose naltraxone
how long does it take for naltrexone to work naltrexone use medication naltrexone
naltrexone headache naltrexone schedule shot to stop drinking
 
فرنوش
1393/01/29
6
6
...... سلام وممنونم از شعرها...ومقاله های خوب شما....عالی مثل همیشه.... یک شعر کوتاه از اخوان ثالث هم تقدیم به شما استاد بزرگوارم ... دریغا بخندد بت....چو قربانی پسین اب به شوق رافت قصاب نو شد دریغا!....بیشه گرگان همیشه زخون دشت میشان اب نوشد! قلمتون سبز مثل همیشه.....من تقریبا هر روز به وبلاگ شما سرمیزنم....ممنونم ..زیاد..وبلاگ شما فوق العاده است...
legal abortion period after abortion 24 hour abortion hotline
i had an abortion website-knowledge.com pregnant pregnant pregnant
pregnancy 2 weeks link abortion pill procedure
i cheated on my girlfriend but i love her open did my girlfriend cheat on me
i think my husband cheated sigridw.com how could my husband cheated on me
wife cheated on me now what site married and wanting to cheat
i cheated on husband women want men why women cheat on husbands
reasons wives cheat on husbands tolobel.com cheat husband
when your husband cheats prashanthiblog.com what to do when husband cheats
women cheat husband reasons why women cheat on their husbands wife cheat story
mom sex stories open adult xxx stories
early abortion options read abortion clinics in oklahoma
pharmacy direct coupon walgreens printing coupons rx drug coupons
walgreens coupon printable boinctech.com prescription discount codes
walgreens photo coupon 10 cent prints link walgreens coupon codes photo
buy sildenafil 100mg sildenafil 100mg sildenafil 100mg
walgreens photo print coupon go walgreens coupon photo code
betamethasone 0.05% blog.lakerestoration.com dapoxetine 90mg
sildenafil citrate 100mg thepoliticalsword.com clobetasol tube
free discount prescription cards factus.dk free coupon for viagra
online viagra coupons softballspa.com manufacturer coupons for prescription drugs
viagra coupons from manufacturer link drug coupon
can i take cipro if allergic to penicillin click can i take cipro if allergic to penicillin
cialis dosage provides best results cialis dosing for ed cialis dose vs viagra dose
buy a viagra online viagra for sale uk viagra effectiveness
prices cialis open generic cialis coupons
cialis coupons from lilly discount prescription drug cards prescription drugs coupons
drug coupon card prescriptions coupons cialis coupon code
naprosyn 750 mg click naprosyn wiki
fusidinezuur acne fusidine teva fusidinezuur acne
buscopan buscopan ampullen buscopan dragees
bimatoprost eyelash rileytech.net bimatoprost buy
kamagra wikipedia link kamagra
bimatoprost eyelash rileytech.net bimatoprost india
metformin 500 realtycollective.com metformin 1000
adalate adalat oros adalat compendium
inderal generico inderal la inderal comprar
paxillus darkwoodsdojo.com paxilus involutus
zocor etken maddesi zocor film tablet zocor yan etkileri
atenolol doziranje site atenolol forum
renova renova companhia renovar carteira de motorista
cosopt eye drops storage cosopt eye drops storage cosopt spc
propranolol halmed charamin.com propranolol lek
concor open concor cor
concordancia verbal concorrente uber concorrencia perfeita
cialis cialis walgreen coupon cheap cialis
prescription discount coupons emergent-ventures.com free cialis coupon
abortion photos abortion laws abortion at 16 weeks
abortion laws abortion clinics chicago pros and cons of abortion
printable cialis coupon armyrotc.uga.edu coupons for cialis
abortion clinic in houston pureheartvision.org how much is an abortion pill
amoxicillin nedir antea-int.com amoxicillin 500 mg
what is partial birth abortion about abortion abortion pills over the counter
amoxicillin 500 mg amoxicillin al 1000 amoxicillin endikasyonlar
amoxicillin endikasyonlar amoxicilline amoxicillin-rnp
discounts and coupons third trimester abortion abortion laws by state
how much is abortion abortion information abortion clinics dallas tx
why should abortion be illegal process of abortion free discount coupon
viagra damske.com viagra ersatz
abortion in clinic dilation and curettage miscarriage dilatation & curettage
sirdalud 6mg sirdalud 2mg sirdalud alkohol
viagra karensmith.us viagra wiki
risperdal forum risperdal forum risperdal
loratadine dosage loratadine overdose loratadine used for
cialis coupons from lilly coupons cialis coupons for prescriptions
vermox cena blog.idilbaby.com vermox spc
discount prescriptions coupons coupons cialis prescriptions coupons
amoxicillin 1000 mg amoxicillin amoxicillin antibiyotik fiyat
flagyl vademecum flagyl suspension flagyl v
prescriptions coupons cialis manufacturer coupon 2016 lilly cialis coupon
facts about abortion pill achi-kochi.com should abortion pill be legal
prescription drugs coupons cialis.com coupons manufacturer coupons for prescription drugs
abortion pills cost achieveriasclasses.com abortion pill procedures
lamisil pomada lamisil pomada lamisil crema precio
abortion pill abortions cost abortion procedure
acetazolamide spc acetazolamide spc acetazolamide spc
cheap abortion pill abortion pill is murder cons of abortion pill
second trimester abortion slb-coaching.com getting an abortion pill
feldene precio mcmurray.biz feldene capsulas
neurontin cena neurontin diskuze neurontin 100 mg
vermox sirup cijena vermox bez recepta vermox 100mg
prescription coupon ambito20.it cialis coupon codes
herbal abortion pill adlerhohenems.com should abortion pill be legal
acetazolamide spc acetazolamide cerebral edema acetazolamide spc
amoxicillin 1000 mg agama-rc.com amoxicillin nedir
abortion pill side effects continentalnord.com late term abortion pill
free cialis coupon 2016 cialis discount coupons online coupons for prescription drugs
abortion pill risks abortion clinics in houston tx home abortion pill methods
abortion pill pros and cons about abortion pill types of abortion pill
amoxicillin dermani haqqinda amoxicillin nedir amoxicillin nedir
transfer prescription coupon albayraq-uae.com cialis discounts coupons
about abortion pill abortion pill quotes how much is the abortion pill
average cost of abortion abortions facts abortion pill articles
lamisil comprimidos lamisil crema lamisil pastillas
neurontin gabapentin neurontin cena neurontin alkohol
discount pharmacy card viagra coupons and discounts medication coupon
2015 cialis coupon cialis discount coupons drug coupons
coupons for prescriptions northcornerbrewing.com new prescription coupon
coupons for cialis printable coupons for drugs free coupon for cialis
naltrexone endorphins read difference between naloxone and naltrexone
vivitrol canada monthly shot for opiate addiction low dose naltrexone india
low dose naltrexone uses go revia medication reviews
naltrexone implant alcohol go where can i buy low dose naltrexone
low dose naltrexone cancer naltrexone hydrochloride tablets 50 mg naltrexone implant
order naltrexone site naltroxone
naltrexone generic myjustliving.com whats ldn
low dose medicine read vivitrol and drinking
low dose naltrexone psoriatic arthritis sigridw.com ldn low dose
olanzapin 02 burpbivirkninger.site olanzapin lilly
naltrexon 1 5 mg naltrexon borderline naltrexon cfs
رضا مصطفوی
1393/02/22
0
0
تشکر استاد. صرفنظر ار زمینه ها و پاتوفیزیولوژی افسردگی و با وجود تلخ بودن این تجربه ، افسردگی و مانیا از ناب ترین تجربیات بشری هستند. جالب اینجاست که در سطح دیگری از خودآگاهی (متا کاگنیشن که در حقیقت کاگنسشن در مورد کاگنیشن است)این تجربه اساسا تلخ نیست. کاگنیشن افسردگی تلخ و متا کاگنیشن افسردگی یک تجربه ناب انسانی است... شبیه نوشیدن یک قهوه تلخ استارباکس توی هوای بارانی .
message spy app free spyware for android phones android spy apps
app to spy spy app for phone cell spy free
how to make your wife cheat blog.whitsunsystems.com want to cheat on my wife
how do i know if my wife has cheated nookandlearn.com why women cheat on their husband
i want to cheat on my girlfriend nexwebsites.com my virtual girlfriend cheats
wives cheat my husband almost cheated on me why most women cheat
so your wife cheated click your wife cheated on you
my wife emotionally cheated on me maxcook.com how to cheat with a married woman
dating for married people maryaltmansblog.com.nobullsoftware.com married men having affairs
sex stories of preteen girls aunts sex stories perverted stories adult video
mom sex stories open adult xxx stories
why do husband cheat cheats unfaithful wives
pregnancy medications go how to end pregnancy
spy on any cell phone randolphia.com top spy app for android
dating site for married people click cheat on husband
discount rx pharmacy link free pharmacy card
free prescription drug card site how to coupon at rite aid
i want an affair go affair dating sites
30 cvs coupon cvs best deals cvs weekly deals
abortion clinic in houston emretas.net abortion recovery
prednisolone 40mg site inderal 10mg
find location of cell phone using number the-north.com apps for tracking cell phones
ciprofloxacin read clomid 25mg
cialis pill imitrex 50mg renova tube
lilly coupons for cialis link printable coupons for cialis
viagra coupon link free prescription drug discount card
online viagra coupons click manufacturer coupons for prescription drugs
can i take cipro if allergic to penicillin can i take cipro if allergic to penicillin can i take cipro if allergic to penicillin
cialis dosage provides best results cialis dose vs viagra dose
side effects viagra viagra for sale uk viagra to buy online
prices cialis open generic cialis coupons
free prescription drug cards click prescription coupon card
cialis manufacturer coupon 2016 prescription coupon card cialis discount coupons
new prescription coupon cialis free coupon prescription drugs discount cards
coupons cialis link cialis coupon
transfer prescription coupon prescription coupons coupons for cialis
prescription coupon prostudiousa.com coupons for prescriptions
bonviva gold legacyinmate.com bonviva injectable
seroquel 300 mg seroquel et alcool seroquel et alcool
nexium spc click nexium spc
atenolol doziranje site atenolol forum
chlorpromazine hoquet thebaileynews.com chlorpromazine posologie
cordarone behandling cordarone cordarone ved hjertestop
lilly coupons for cialis prescription savings card cialis manufacturer coupon 2016
amoxicillin 500 mg click amoxicillin-rnp
prescription coupon coupons prescriptions prescriptions coupons
roxithromycin erythromycin neryx.com roxithromycin side effects
seroquel et alcool house.raupes.net seroquel 25
best coupon sites alsarayabahrain.bh free coupon sites printable
d&c abortion pictures of abortion is there an abortion pill
rx prescription coupons discount drug coupon prescription drugs coupons
diclac gel lasertech.com diclac 50mg tablets
abortion pill methods ismp.org abortion pill pictures
cialis 100 mg bistromc.org cialis 5 mg
ibuprofen 600 myjustliving.com ibuprofen spc
cialis coupons and discounts free cialis coupons cialis sample coupon
deroxat effet deroxat deroxat
risperdal forum risperdal forum risperdal
low dose naltrexone ldn naltrexone alcoholism medication ldn wiki
metoprololsuccinat orion 50 mg mcmurray.biz metoprolol succinate
free manufacturer coupons alpinmontservis.cz canada drug pharmacy coupon
facts on abortion pill abortion pill cost abortion pill alternatives
natural pregnancy termination aloeveraindia.com problems in early pregnancy
how do abortion pill work how to have an abortion pill having an abortion
neurontin alkohol eblogin.com neurontin alkohol
transfer prescription coupon akum.org cialis coupons free
abortions facts daallo.com how to have an abortion pill
second trimester abortion slb-coaching.com getting an abortion pill
clomid cycle clomid clomid proviron
abortion procedure alpinmontservis.cz when can you get an abortion pill
vermox spc mcmurray.biz vermox prodej
vermox spc vermox prodej vermox
neurontin cena neurontin 400 neurontin 100 mg
neurontin diskuze neurontin cena neurontin 100 mg
prescription coupon ambito20.it cialis coupon codes
herbal abortion pill adlerhohenems.com should abortion pill be legal
amoxicillin dermani haqqinda amoxicillin-rnp amoxicillin nedir
price of abortion pill pill abortion abortion pill complications
what is the safest abortion method amres.nl abortion pregnant
different types of abortion pill americanstreethockey.com abortion pill clinics in houston
voltaren gel voltaren gel voltaren krem nedir
amoxicillin endikasyonlar amoxicillin-rnp amoxicillin al 1000
cialis 2015 coupon free coupon for cialis cialis coupons online
transfer prescription coupon albayraq-uae.com cialis discounts coupons
vermox doziranje mcmurray.biz vermox tablete doziranje
lamisil comprimidos lamisil crema lamisil pastillas
amoxicilline amoxicillin 1000 mg amoxicilline
amoxicillin al 1000 amoxicillin 1000 mg amoxicillin endikasyonlar
what is an in clinic abortion abortion pregnancy having an abortion
what is a abortion nicolasesprit.com is abortion legal
drug prescription card free cialis coupons cialis coupon
cialis trial coupon discount coupons for prescriptions discount coupons for cialis
abortion laws in the us capturelifeimages.com free abortion clinics in dc
2015 cialis coupon onemoreproductions.se drug coupons
cialis coupons printable discount coupon for cialis cialis coupons from lilly
naltrexone side effects alcohol alcohol blocker shot drinking on naltrexone
what is naltrexone used to treat blog.dotnetnerd.dk low dose naltrexone buy online
naltrexone for cutting guitar-frets.com naltrexone fibromyalgia side effects
naltrexone user reviews naltrexone capsules naltrexone fda
naltrexone immune system open naltrexone capsules
implant for alcoholics naltrexone depression injection to stop drinking
does vivitrol stop withdrawals link naltrexone vivitrol
naltrexone withdrawal symptoms blog.pelagicfm.com revia injection
naltrexone uses go generic naltrexone
vivitrol canada site naltrexone alcohol treatment
revia reviews go alcohol antagonist
low dose naloxone naltrexone implant locations naltrexone 50 mg side effects
where can i buy low dose naltrexone naltrexone therapy what is vivitrol shot
what does naltrexone do open naltrexone 4.5 mg
naltrexone 25 mg avonotakaronetwork.co.nz ldn and lupus
low dose medicine avonotakaronetwork.co.nz vivitrol and drinking
withdrawal from naltrexone injections for alcoholics to stop drinking naltrexone implant side effects
نسرین رضایی خسروی
1393/06/02
1
0
سلام دکتر.مثل همه ی نوشته های دیگه ی شما بی نظیر وغنی وسلیس .من که حسابی بهره میبرم.خیلی خیلی متشکرم
message spy app free spyware for android phones android spy apps
abortion stories of regret abortion essay abortion houston
information on hiv and aids nav-connector.com facts about aids and hiv
i cheated on my husband how do i fix it read should i tell my husband i cheated on him
how do i know if my wife has cheated nookandlearn.com why women cheat on their husband
i cheated on husband women want men why women cheat on husbands
my husband cheated mapbiquity.com women who cheat on men
american sex stories sex stories com dog sex stories
android sms spy free allindiasweetsrestaurant.com top free android spy apps
moms sex stories blog.rewardsrunner.com free adult bondage pictures stories
walgreens coupons for prints click walgreens print coupon code
coupons rx aftofdatum.com medication coupons
30 cvs coupon read cvs weekly deals
location tracking device link how to find location of a cell phone
sildenafil citrate pill read avodart
cialis pill mtibytes.com renova tube
buy sildenafil 100mg sildenafil 100mg sildenafil 100mg
betamethasone 0.05% ciprofloxacin dapoxetine 90mg
viagra.com coupon floridafriendlyplants.com viagra.com coupons
viagra coupons from manufacturer modelosguayaquil.com drug coupon
free discount prescription cards prescription drugs coupons coupons for viagra 2016
coupon viagra site prescription drug coupons
what is it like to have an abortion medical abortion unplanned pregnancy
abortion pill abortion pill abortion pill
cialis dose of 25 mg read cialis dosage for enlarged
prices cialis lipseysguns.com generic cialis coupons
cialis manufacturer coupon 2016 read cialis discount coupons
free prescription discount cards site manufacturer coupons for prescription drugs
free cialis samples coupon link cialis coupon free
cialis coupon lilly read prescription savings card
prescription drugs coupon prescription discount coupons prescription discount coupons
discount prescription drug card blog.suntekusa.com discount coupons for cialis
drug coupon card blog.suntekusa.com cialis coupon code
new prescription coupon blog.suntekusa.com prescription drugs discount cards
geodon efectos secundarios geodon uso geodon inyectable
fusidinezuur acne link fusidinezuur acne
bonviva gold bonviva credit suisse bonviva injectable
kamagra wikipedia blog.jrmissworld.com kamagra
voltaren retard go voltaren
canesten gyno kruidvat site canesten creme
inderal dosage tonydyson.co.uk inderal 20 mg
propranolol hemangiom link propranolol tablete forum
lilly coupons for cialis prescription savings card cialis manufacturer coupon 2016
enalapril precio chamceul.ind.ws enalaprilato
procyclidine mental health open procyclidine mental health
amoxicillin 500 mg click amoxicillin-rnp
coupon for prescription read discounts on prescriptions
home abortion remedies myhealthreport.ca partial birth abortion
amoxicillin al 1000 agama-rc.com amoxicillin al 1000
endep 25 and alcohol gerarprieto.com endep medication australia
abortion pill stories non surgical abortion pill cost of abortion pill
vermox tablete doziranje vermox bez recepta vermox bez recepta
cialis recenze cialis cialis
discount prescriptions coupons online cialis coupons coupons for cialis printable
trialectica del espacio francescocutolo.it trialectics of space
discount coupon for cialis coupon for cialis printable cialis coupon
risperdal forum risperdal forum risperdal
vermox delovanje community.vitechcorp.com vermox cena
naltrexone doctors naltrexone alcoholism medication does vivitrol stop withdrawals
metoprololsuccinat orion 50 mg mcmurray.biz metoprolol succinate
buy abortion pill accuton.com second trimester abortion
abortions facts aspiration abortion how to have an abortion pill
cheap abortion pill abortion pill is murder cons of abortion pill
pill abortion abortion pill articles cost of medical abortion
amoxicillin amoxicillin al 1000 amoxicillin endikasyonlar
cialis coupons and discounts discount coupons for prescriptions discount coupons for prescriptions
prescription coupon ambito20.it cialis coupon codes
abortion pill risks abortion clinics in houston tx home abortion pill methods
vermox bez recepta vermox cijena vermox
amoxicillin amoxicillin endikasyonlar amoxicillin antibiyotik fiyat
the cost of abortion post abortion pill anti abortion facts
price of abortion pill late term abortion pill abortion pill services
vermox vermox tablete doziranje vermox suspenzija
online cialis coupons cialis coupons from lilly prescription discount coupons
amoxicillin al 1000 accuton.com amoxicillin endikasyonlar
what is it like to have an abortion home abortion price for abortion
prescription discount coupons prescription coupon card prescription savings cards
back alley abortion stories pregnant weeks abortion houston
doctors who prescribe low dose naltrexone ldn naltrexone side effects opioid antagonist implant
how does naltrexone work onlineseoanalyzer.com naltrexone schedule drug
low dose naltrexone anxiety partickcurlingclub.co.uk low dose naltrexone canada
low dose naltrexone fibromyalgia blog.bjorback.com can naltrexone be abused
will naltrexone get you high guitar-frets.com ldn drug
what does naltrexone feel like open naltrexone canada
naltrexone oral site revia drug
naltrexone studies site order low dose naltrexone online
low dose naloxone link naltrexone 50 mg side effects
how to take ldn naltrexone naloxone naltrexone cost without insurance
what is naltrexone used for go naltrexone chronic fatigue syndrome
what is the difference between naloxone and naltrexone saveapanda.com naltrexone in india
trexone medication open how does naltrexone work
how long does naltrexone block opiates can you drink alcohol while taking naltrexone what does vivitrol do
نگار مقدم
1394/03/24
0
0
سلام آقای دکتر مقاله بسیار خوب و جامعی بود ممنون
legal abortion abortion pill ru486 24 hour abortion hotline
i cheated on my husband with his best friend blog.e-lecta.com why i cheated on my husband
wives cheat click why most women cheat
dating a married man read men having affairs
the unfaithful husband types of women who cheat my husband cheated on me
sex stories moms escort service reader free indian sex stories spanking adult babies stories
married men that cheat spnote.com reasons why husband cheat
pharmacy direct coupon walgreens printing coupons rx drug coupons
best android spy apps phone spying text message spyware
android phone monitoring app read android tracking software
abortion online natural abortion menstruation after d&c procedure
online walgreens photo coupons blog.developer2blog.com coupons for prescription medications
find location of cell phone using number mobile gps locator apps for tracking cell phones
diflucan 50mg go zithromax
betamethasone 0.05% go dapoxetine 90mg
sildenafil citrate site cialis 10mg
neurontin 400mg click propranolol 10mg
printable viagra coupon go pfizer viagra coupons
printable viagra coupon coupons for viagra prescription drugs coupons
coupon viagra site prescription drug coupons
new prescription coupon viagra coupon free discount coupons for viagra
to buy viagra where buy viagra online viagra uses and side effects
discount drug coupon crmsociety.com cialis.com coupons
free prescription discount cards site manufacturer coupons for prescription drugs
discount prescription drug card blog.suntekusa.com discount coupons for cialis
losartan site losartan
naprosyn 750 mg naprosyn 750 mg naprosyn wiki
lithiumcarbonaat bartsha.cz lithium ion battery
kamagra bestellen read kamagra wikipedia
inderal dosage tonydyson.co.uk inderal 20 mg
adalat sony adalat cr adalat crono
propranolol halmed propranolol je propranolol lek
concordancia verbal concorrente uber concorrencia perfeita
singulair 5 mg site singulair montelukast
amoxicillin nedir antea-int.com amoxicillin 500 mg
home abortion remedies myhealthreport.ca partial birth abortion
seroquel et alcool house.raupes.net seroquel 25
cialis coupons from manufacturer cialis coupons from lilly cialis discount coupon
cheap cialis cialis cialis cvs coupon
prescription coupons arborawning.com cialis online coupon
abortion pill abortion pill law buy abortion pill
cialis coupons and discounts prescription discount coupons cialis sample coupon
metformin overdose metformin hcl metformin hcl
medication coupon amazonschools.com viagra discount coupons online
discount prescription coupons pureheartvision.org free coupon for cialis
amoxicillin albayraq-uae.com amoxicillin dermani haqqinda
low dose naltrexone chronic fatigue syndrome http://naltrexonealcoholismmedication.com/ naltrexone generic cost
best online coupons sites ameracorporation.com free coupon site
parkemed 1000 blog.pelagicfm.com parkemed rezeptfrei
abortions cost teenage abortion pill abortion pill services
prescription transfer coupon cialis trial coupon discount coupon for cialis
types of abortion pill third trimester abortion pill partial birth abortion
have an abortion how to do an abortion ways to terminate a pregnancy
side effects of abortion pill 2nd trimester abortion pill pros and cons of abortion
how do abortion pill work fedbeton.be having an abortion
coupons for cialis online cialis coupons coupons cialis
duphaston tablete duphaston cijena bez recepta duphaston tablete za odgodu menstruacije
average cost of an abortion pill supermaxsat.com pro abortion
vermox suspenzija vermox tablete nuspojave vermox 100mg
abortion procedure alpinmontservis.cz when can you get an abortion pill
cialis coupon codes cialis free sample coupons new prescription coupon
vermox spc mcmurray.biz vermox prodej
for abortion pill free abortion pill abortion pill prices
cons of abortion pill farsettiarte.it what is an abortion pill
addiyan chuk chuk addyi review addyi 100 mg
neurontin diskuze neurontin neurontin 100 mg
new prescription coupon funtimeleisure.co.uk cialis manufacturer coupon 2016
prescription coupon ambito20.it cialis coupon codes
teenage abortion pill arborawning.com abortion pill
amoxicillin 1000 mg agama-rc.com amoxicillin nedir
feldene flas para que sirve feldene flas feldene flash
abortion pill risks aictmkulahospital.org home abortion pill methods
nootropil 1200 nootropil 800 g nootropil cena
free coupon printing sites coupon sites discounts coupons
transfer prescription coupon arborawning.com transfer prescription coupon
amoxicillin 1000 mg amoxicillin dermani haqqinda amoxicillin nedir
prescription transfer coupon cialis trial coupon cialis coupons from lilly
neurontin gabapentin tymejczyk.com neurontin alkohol
clomid cycle clomid testosterone clomid
prescription coupon card edenvalleykent.org coupons for prescription medications
cialis savings and coupons manufacturer coupons for prescription drugs coupons for cialis printable
viagra coupon codes free prescription drug cards drug coupon list
costs of abortion pill spiritocagliese.it abortion pill recovery
how long does an abortion take capncaption.com weeks of pregnancy
oklahoma abortion law kansashuntingadventures.com teen pregancy
abortion in new york danielnakamura.com.br abortion clinics in washington dc
abortion clinic houston tx getting an abortion dilatation and curettage procedure
free prescription drug discount card coupons for cialis printable cialis coupon
where to buy naltrexone blog.dotnetnerd.dk vivitrol for opiate addiction
vivitrol cost s467833690.online.de how long does ldn take to work
low dose naltrexone ankylosing spondylitis avonotakaronetwork.co.nz naltrexone prescription
low dose naltrexone fibromyalgia blog.bjorback.com can naltrexone be abused
naltrexone immune system click naltrexone capsules
where can i get naltrexone centaurico.com benefits of low dose naltrexone
ldn cfs alcohol implant naltroxene
naltrexone for alcohol dependence vivitrol side effects naltrexone fda approval
what does naltrexone feel like open naltrexone canada
neltrexon site injection to stop drinking alcohol
how long will naltrexone block opiates ldn and fibromyalgia naltrexone moa
naltrexone alcohol naltrexone injection cost naltrexone fda approval
naltrexone fibromyalgia side effects zygonie.com what is naltrexone prescribed for
naltrexone implant alcohol link where can i buy low dose naltrexone
order naltrexone site naltroxone
where can i buy low dose naltrexone myjustliving.com what is vivitrol shot
low dose naltrexone psoriatic arthritis sigridw.com ldn low dose
withdrawal from naltrexone read naltrexone implant side effects
alcohol blocker guitar-frets.com ldn diabetes
vivitrol for alcohol guitar-frets.com naltrexone drug
naltrexone 50 mg link how naltrexone works
risperidon hexal apotekhvorlang.site risperidon halbwertszeit