امروز :
یادداشت هفته
"یادداشت هفته: قضیهٔ فیثاغورث و شهادت انسانی امین!"
 
می گویم: «اگه یه روز صبح پاشی و ببینی تمام کوچه و خیابونا خیس شده چی فکر می کنی؟»
 
 می گوید: «فکر می کنم شب گذشته بارون اومده»
 
 می گویم: «حالا اگه من بهت بگم خیر بارون نیومده، دیشب شهرداری همهٔ کوچه خیابونا رو شسته، یا همهٔ لوله های آب شهر ترکیده و سپس خودبه خود تعمیر شده اونوقت چی فکر می کنی؟!»
 
 می گوید: «اونوقت میگم اگه تو بگی حتماً درسته!»
 
 می گویم: «ولی من بر اساس احساساتم استنتاج نمی کنم، ادلّه رو می چینم و استقرائی فکر می کنم و تنها وقتی نظرم عوض میشه که تو ادلّهٔ جدیدی بیاری یا بتونی ادلّهٔ من رو  ابطال کنی، این که تو رو دوست دارم باعث نمیشه که تفکّر استقرائی رو کنار بذارم. اگه تو رو صادق و امین می دونم معناش این نیست که وقتی تو میگی دو دو تا به جای چهار تا میشه پنج تا من باور کنم. شهادت هیچ فرد عادل و امینی باعث نمیشه قضیهٔ فیثاغورث ردّ بشه، علاقهٔ من به تو هم باعث نمیشه جدول ضرب تغییر کنه، حساب حسابه کاکا برادر!»
 
این یک گفتگوی دوستانه بود بین من و دوست عزیزی که بدون این که خود بداند از «برهان دل» یا sentimentalism دفاع می کرد، چیزی که در فرهنگ ما رایج است: «دلم گواهی میده که .....»
 
 من در مقالهٔ «زندگی حسّ غریبی ست که یک مرغ مهاجر دارد» به شرح و نقد Sentimentalism  پرداخته ام. 
 
«دیوید هیوم» فیلسوف تجربه گرای بریتانیایی در کتاب «گفتگوها در باب دین طبیعی» یک چنین گفتگوی دوستانه ای را ادامه داده و بر اساس نقد ادلّه موضوع دین داری را به نقد کشیده است. دیوید هیوم می گوید وقتی ما اخبار معجزاتی را که خودمان شاهد وقوع آنها نبوده ایم را می شنویم طبق قاعدهٔ فوق اوّلین فرض مان باید بر این قرار گیرد که این اخبار افسانه، شایعه، دروغ یا توهّم هستند، همانطور که خیس بودن خیابان ها ما را به باران می رساند. دیوید هیوم دو بار برای پست علمی استادی دانشگاه کاندید شده بود ولی مخالفت روحانیون اسکاتلند او را از این پست ها محروم کرد. کتاب «گفتگوها در باب دین طبیعی» سه سال پس از مرگ دیوید هیوم و در سال 1779 بدون نام ناشر منتشر شد. این کتاب با ترجمهٔ حمید اسکندری و توسط نشر علم به فارسی منتشر شده است. اگر مایلید خلاصهٔ این کتاب را بخوانید در کتاب «آثار کلاسیک فلسفه» یک فصل به بررسی کتاب هیوم اختصاص داده شده است. کتاب «آثار کلاسیک فلسفه» نوشتهٔ نایجل واربرتون است و انتشارات ققنوس آن را با ترجمه مسعود علیا منتشر ساخته است.
 
دکترمحمدرضاسرگلزایی_روانپزشک