تاریخ

مالکوم ایکس و مارتین لوترکینگ

امروز که ایالات متحده ی آمریکا رئیس جمهوری آفریقایی تبار و مسلمان زاده دارد برای کسانی که تاریخ نمی خوانند تصور این که حدود 50 سال قبل در همین کشور «کوکلوس کلان» های نژادپرست سیاهپوستان را «لینچ» می کردند یا زنده زنده می سوزاندند دشوار است.
بازخوانی تجربه ی دهه ی 1960 آمریکا برای فهم این که جوامع چگونه استحاله می یابند مفید است.

مالکوم ایکس

پدر مالکوم ایکس یک کشیش سیاهپوست بود که توسط نژادپرستان کوکلوس کلان ربوده شد و به طرز وحشتناکی مثله شد. چند سال از مفقود شدن او گذشت تا بالاخره جنازه ی تکه تکه شده اش را پیدا کردند. مادر مالکوم به بیمارستان روانی منتقل شد و مالکوم درخیابان های محله های فقیرنشین رها شد. در آن زمان مالکوم فقط 12سال سن داشت. در چنین شرایطی مالکوم ایکس به گروه های گانگستر پیوست و در 18 سالگی به زندان افتاد. جرم او سرقت بود و 8 سال در زندان به سر برد. مالکوم ایکس در زندان مسلمان شد و پس از خروج از زندان جنبش اعتراضی خشونت آمیز سیاهپوستان را رهبری کرد. «پلنگ های سیاه» به مقابله به مثل پرداختند. آنها نیز به اموال نژادپرستان حمله می کردند، می شکستند و به آتش می کشیدند.

مارتین لوترکینگ

در آن سال ها اگر سفیدپوستی وارد اتوبوسی می شد و صندلی خالی نبود سیاهپوستان موظف بودند صندلی خود را برای او خالی کنند. اما خانم «رزا پارکس» که روزی سخت را پشت سر گذاشته بود حاضر به خالی کردن صندلی خود نشد و پلیس او را به این جرم دستگیر کرد. سیاهپوستان که 70% مسافران اتوبوس های شهری را تشکیل می دادند اتوبوس ها را تحریم کردند و اتوبوسرانی مجبور به عقب نشینی و لغو این قانون نژاد پرستانه شد. «مارتین لوترکینگ» کشیش سیاه پوست رهبری این مبارزه ی مدنی را به عهده داشت. او با خشونت مخالف بود و به روش گاندی (آهیمسا) جنبش را اداره می کرد.
مارتین لوترکینگ جایزه ی صلح نوبل را دریافت کرد.

مالکوم یا مارتین؟!

امروزه اغلب کسانی که تاریخ جنبش سیاهپوستان را مرور می کنند روش مارتین لوترکینگ را تجویز می کنند. از نظر بسیاری از نظریه پردازان، «لیبرال دموکراسی» نه یک هدف بلکه یک روش است، روش «لیبرال دموکراسی» روشی «زمان بر» است و با «بردباری» و «استقامت» به پیروزی می رسد. اما برای من همیشه این سوال مطرح است که اگر "پلنگ های سیاه" نبودند آیا نژادپرستان حاضر به مصالحه با مارتین لوترکینگ می شدند؟

پایان راه!

گرچه مالکوم ایکس و مارتین لوترکینگ از دو روش کاملا متفاوت به مبارزه با نژادپرستی برخاستند، نژادپرستان با هر دوی آنها معامله ی یکسانی کردند : هر دو نفر را کشتند!

دکترمحمدرضاسرگلزایی

جعبه S5