پیشنهاد کتاب

 
نام کتاب : تفکر سیستمی و ارزیابی کار آمدی آن در مدیریت جامعه و سازمان 
مولفان : سید جعفر مرعشی ، وحیده بلیغ ، علی غیاث آبادی 
ناشر : سازمان مدیریت صنعتی 
 
خوانش تاریخ اندیشه بشر ، از غلبه دو جریان فکری مهم حکایت  دارد : تفکر تجزیه گرایانه یا اتمیسم و تفکر کل گرایانه یا هولیسم . با ظهور مسیحیت ، تفکر تجزیه گرایانه از رونق افتاد و با شروع رنسانس در اروپا و تلاش های روشنفکرانی مانند گالیلئو گالیله و فرانسیس بیکن این تفکر مجددا احیا شد و در عصر روشنگری نیز با تلاش های دکارت و نیوتن ، شاخه جدیدی به نام تجزیه گرایی رونق گرفت و اتمیسم اعتلا یافت ، چناچه که  این جریان فکری توانست موقعیت خود را به عنوان روشی مطمئن برای انجام مطالعات علمی تثبیت کند .
 در حقیقت اساس مطالعات علمی بر پایه نظریات دکارت قرار گرفت و بنا بر این شد تا هر مساله ای تا جایی که امکان دارد به مساله های ساده تر و خرد تر تقسیم شود . در دیدگاه تجزیه گرایی ، پدیده ها متشکل از اجزا هستند و هیچ ویژگی را در هیچ مجموعه ای نمی توان یافت ، مگر آن که آن ویژگی به گونه ای در اجزای مجموعه هم وجود داشته باشد . اصل برقراری زنجیره علت و معلولی از ارکان اصلی این تفکر است اما با وجود دستاوردهای فراوان ، در مسائلی با متغیرهای زیاد و یا زمانی که کل مورد توجه بود این سیستم مناسب به شمار نمی رفت  . بنابراین با پیشرفت علوم و به دنبال آن بی نیاز شدن رشته های علمی از یکدیگر و استقلال آن ها ، به رغم این که تصور می شد بشر به دستاوردها و شیوه های حل مساله بیشتری دست پیدا کنند اما چنین نشد و مشکلات پیچیده تر نیز گشتند . چرا چنین نشد ؟
مطالعه کتاب "تفکر سیستمی و ارزیابی کارآمدی آن در مدیریت جامعه " پاسخی به این پرسش خواهد بود و ضرورت نیاز به تفکر سیستمی را برای رویارویی انسان مدرن   و تحیر او در برابر پیچیدگی ها  و چالش های غیر قابل نظام های موجود را شرح می دهد . 
این کتاب در هشت فصل مجزا ، به چگونگی شکل گیری تفکر سیستمی و مرور تاریخچه نگرش های علمی پیش از تفکر سیستمی می پردازد . همچنین  رویکرد علومی مانند زیست شناسی ، فیزیک ، اقتصاد ، مدیریت ، سایبرنتیک یا مهندسی کنترل نسبت به تفکر سیستمی که محصول بحران علم در قرن بیستم به شمار می رفت ، را تحلیل و تبیین می کند .
 از " سیستم و کاربردهای آن " تعریفی مشخص و جامعی ارائه داده و از منظر دیدگاه دانشمندان علوم مختلف به آن می پردازد. همچنین در فصلی از کتاب ، روش شناسی سیستمی را به عنوان ابزار درک آشفتگی و پیچیدگی معرفی کرده و این موضوع را که چگونه می توان با استفاده از تفکر سیستمی  بر آشفتگی سیستم های بزرگی مانند جامعه و سازمان چیره شد و مفروضات نهفته در آن را به چالش کشید را تبیین می کند . 
از سوی دیگر ، کار آمدی تفکر سیستمی در بخش هایی از کتاب مفصل توضیح داده شده است ، و مولفان  جلوه های ناکار آمدی در تصمیم گیری های کلان جامعه را شفاف سازی می کنند ،  که بخش " مروری اجمالی بر اهم تحول های نظام اداری طی 23 سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی " از نمونه های خواندنی این بخش بوده و به مقایسه ویژگی های نظام اداری (وضع موجود ) و وضعیت ایده آل و مطلوب پرداخته و اهمیت استفاده از تفکر سیستمی اشاره دارد .  
در این کتاب علاوه بر آن که روش شناسی سیستمی  به عنوان راهکاری برای درک پیچیدگی ها و وضعیت آشوبناک نظام هستی معرفی و تشریح  می شود ، از این رویکرد برای مدیریت کارآمد جامعه و دست یابی به یک سامانه مطلوب اجتماعی کمک گرفته می شود . در این بخش  مولفان هر گونه تلاش برای ساماندهی اجتماعی را در راستای باز آفرینی اجتماعی و پیوند معنا دار میان ارکان جامعه یعنی دولت ، جامعه مدنی و بخش خصوصی ، معرفی می کنند و با رویکرد سیستمی به وصف سه گانه های مرتبط با دولت ، چیستی دولت ، جامعه مدنی ، سازمان های مردم نهاد و اشخاص می پردازند  .
یکی از دغدغه های مهم مولفان این کتاب ، استفاده از نگرش سیستمی برای منحل کردن آسیب های اجتماعی و فرهنگی غیر قابل انکار جامعه امروز ما بود که شیوه اندیشیدنی متفاوت را می طلبد . به عقیده نگارنده های این اثر ، تفکر سیستمی دانشی است که گونه متفاوتی از اندیشیدن را معرفی می کند که نه تنها رمز آلود و غیر قابل درک نیست ، بلکه از روش های معمول ساده تر است و برای کسب آن ، تنها تغییر چشم انداز ضرورت دارد . 
 
مریم بهریان
دانشجوی دکتری روان شناسی
 

جعبه S5