کتاب ها

نام کتاب : خط چهار مترو
نویسنده : لیلی فرهاد پور
نشر : ثالث 
 
"  در خبر ها آمده است زنی 48 ساله در ایستگاه انقلاب با ورود به حریم ریلی با قطار خط چهار مترو برخورد کرد و به کما رفت ."
روایت داستانی " خط چهار مترو " با یک خبر آغاز می شود و نویسنده  هوشمندانه از این فضا برای باز روایی بخش کوچکی از خاطرات دوران انقلاب بهره جسته و داستان را با سبکی متفاوت پیش می برد .
از همان نخستین صفحات ابتدایی داستان ، خواننده متوجه متفاوت بودن فضایی که راوی در آن سخن می گوید گردد  .
در حقیقت لیلی در کما ، روایت گر مکاشفه خود در فضایی پر خفقان و شبیه به زندان می شود . فضایی میان مرگ و زندگی  که درآن  شخصیتی به نام رهنما ، از او بازجویی می کند و از لیلی می خواهد تا بخشی از خاطرات دوران کودکی و جوانی اش را روی کاغذهای سفید منعکس کند .
زمان نیز در داستان لیلی فرهاد پور سورئال است . پیرنگ داستان بر  خلاف روایت هایی با سبک داستانی کلاسیک ،  از زمان گذشته شروع نشده و به آینده نمی رسد . این رمان ، خط زمانی مشخصی ندارد و از همان ابتدا با به عقب و جلو بردن  خواننده در زمان ، ثابت ماندن در وضعیت زمانی پایدار را غیر ممکن می سازد .
نویسندگانی که نگاه شان به زمان ، پیوسته و منقطع نیست ، می توانند در به چالش کشیدن ذهن های غیر قابل انعطاف و جزم اندیش موفق تر عمل کنند .
در رمان " خط چهار مترو " سورئال بودن فضای داستان ، باعث می شود تا مخاطب همواره در جستجوی کشف بخش ناشناخته و راز آلود زندگی نویسنده باشد ، لایه ای که تا پایان داستان  به دلیل مداخله های شخصیت رهنما ،  مثله شده و قیچی شده است و  نمی توان آن را درمیان اعتراف نامه های لیلی پیدا کرد .
لیلی فرهاد پور در مصاحبه ای می گوید : " خط 4 مترو " در واقع داستان نگفتن است، راوی در شرایط خاص مجبور به سخن گفتن از اتفاقاتی می شود که ممکن است راست یا دروغ باشد و این خواننده است که می تواند قضاوت کند . "
روایت شدن دو لایه از زندگی به صورت همزمان و در کنار هم را می توان یکی از ویژگی های جالب این رمان دانست . در بخشی از روایت که مربوط به دوران کودکی و نوجوانی راوی است ، نویسنده بافتاری پویا و متشکل از شخصیت های جنگجو ،  عاشق پیشه و امیدوار به تغییر را به تصویر می کشد . در این قسمت از داستان نویسنده ،  داستان عشق ورزی لیلی سر به هوا به مازیارسیاست زده و افراطی  را در حال و هوای روزهای انقلاب به تصویر می کشد .
 "فرهاد پور " در این بخش از داستان با بهره جویی از سبک نوشتاری ساده و جملات کوتاهی که با عبارات پرمعنایی مانند زنجیره های انسانی ، دیواره های انسانی ، اتحاد مردمی و ... تزیین شده است ، عشق ، سیاست و مبارزه را از میان خاطرات کودکی خود به تصویر می کشد و کشش خواننده را برای همراه شدن با نویسنده افزون می کند . اما در روایت موازی دیگر ناگهان مخاطب با فضایی سرد و درد آلود مواجه می شود . زمانی که  لیلی با قطار برخورد می کند و در سفیدی حل می شود ، سر و کله شخصیت هایی مانند عاقله زن ، رهنما و بهار دختر بیمار دوست قدیمی اش نیز در داستان پیدا می شود که درگیر شدن مخاطب با آن ها ، سایه ای از ترس ، نا امیدی و اختناق را بر فضای داستان می افکند .
عاقله زن در داستان فرهاد پور ، نماد زندگی عادتی است ، گروهی از مردم که با گذشت زمان و عبور از لایه های مختلف تاریخی همچنان در حفظ پندارها ، تفکرات سنتی و غیر قابل کاربرد خود کوشا هستند و بی تفاوت از کنار مشکلات عبور می کنند.   قهرمان داستان یا به نقل از نویسنده کتاب " من آرمانی " راوی ، نماینده و روایت گر  نقش فعال و مسئولیت پذیری است که در کنار عهده دار شدن نقش های رایج زنانه از عهده دار شدن مسئولیت ها و فعالیت های مدنی شانه خالی نمی کند .
مازیار و پوپک را هم می توان  نماینده  دو سر طیف افراطی گری دانست . شخصیت هایی شبیه به پوپک که زندگی نمایشی، مسئولیت گریزی ، اشراف زدگی و مصرف گرایی هستند و پرسوناژ مازیار را نیز می شود  تداعی کننده افراطیون آرمانخواه دانست که سیاست زدگی شان آن ها را به ورطهٔ فرصت طلبی و در نهایت غرق شدن در افسردگی و جنون می رساند .
 راوی داستان نیز شخصیتی جالب و قابل ستایشی دارد ، از همین معمولی ها که از پشت خاکریز قهرمان سازی سر بر آورده و بدون بزک و نقاب ،  روزهای عاشقی و مبارزه را همانگونه که هست با تمام بدی ها و خوبی ها و زخم و سانسورهایی که دارد با زبانی ساده روایت می کند و به تصویر می کشد .
 
" خط چهار مترو " پس از 4 سال انتظار در سال 1393 ، مجوز نشر گرفت و راهی بازار کتاب شد . 
 
مریم بهریان- دانشجوی دکترای روان شناسی 

نام کتاب : هانی کوتوله و آقا غوله
نویسنده : میرا لوبه
مترجم : مینا حسینی
نشر : دفتر نشر فرهنگ اسلامی- پیش از انقلاب 
 
کتاب نایاب است، پی.دی.اف کتاب در کانال گذاشته می شود.
 
قصه ها و افسانه ها یکی ازابزارهای  ضروری برای شناخت فرهنگ یک جامعه  و نقاط ضعف و قوت آن محسوب می شوند . داستان های عامیانه و قصه های کلاسیک معمولا ریشه در زندگی توده ها دارند و با مطالعه آن ها می توان   شاهراهی برای یافتن معضلات فرهنگی و اجتماعی  پیدا کرد و به ابزاری ارزشمند برای شناخت شخصیت و افکار مردمان در فرهنگ ها و ملیت های مختلف دست یافت .
میرا لوبه (1995-1913)  نویسنده کتاب " هانی کوتوله و آقا غوله " داستان نویس  مشهور و تاثیر گذار کودک و نوجوان در قرن بیستم است . وی که عمده داستان هایش سبکی کلاسیک و خطی دارند  ، به دلیل  رویکرد انسان گرایانه و همدلانه اش در قصه نویسی  و تلاش های مستمری که در راستای پیشرفت و  گسترش حوزه ادبیات کودک و نوجوان  در پنجاه سال نخست  جمهوری دوم اتریش بنا نهاد ، با لقب مادر والا مقام مشهور است  و در حال حاضر نیز میان اتریشی ها از نام  او به عنوان الگو و رهبر فرهنگی یاد می شود .
آنچه که آثار این نویسنده یهودی تبار را از بسیاری از داستان های حوزه کودک متمایز می سازد ، عینیت گرایی نویسنده در داستان های کودکانه  و به سرانجام رساندن تلاش های ملموس و قابل درک شخصیت های داستان برای حل مساله و مشکلات زندگی است .
در داستان اسطوره محور " هانی کوتوله و آقا غوله " نویسنده علاوه بر این که مولفه های ساده اما از یاد رفته زندگی  انسان عصر صنعتی را در آرمان شهر کوتوله ها باز آفرینی می کند ،  از شخصیت های کودک قصه اش نیز قهرمان می سازد  .
کودکان در داستان میرا لوبه  به سلاح تدبیر و ابزارهای حل مساله مجهز می شوند و در حالی که بزرگترها تمام تلاش خود را انجام دادند تا بچه ها از وضعیت  نامطلوب موجود پریشان خاطر نشوند ، قهرمانان کوچک بر خلاف پدر و مادرهای شان که مطیعانه به فربه شدن  آقا غوله کمک می کردند از طمعکاری و حرص ورزی او به عنوان پادزهر استفاده کرده و  دیو قصه را نابود ساختند .
در قصه های عامیانه دیوها و غول ها به صورت نمادین برای توصیف تیره بختی ها و پدیده های تلخ و شومی مانند قحطی و استبداد و بی عدالتی و فقر به کار می روند . در این داستان ها غول ها از دسترنج عوام برای تغذیه شدن و فربه گشتن استفاده می کنند اما در نهایت  به راحتی فریب قهرمان را می خورند و مغلوب می شوند که عمدتا این اتفاق در پی اعجاز و قدرت افسانه ای قهرمان یا حماقت و جهالت دیو رخ می دهد . اما در قصه لوبه تدبیر و تلاش  کوتوله های کوچک جای معجزه را می گیرد و همدلی و خرد  دسته جمعی ، عاقبت قصه را خوش تمام می کند .
در بیوگرافی لوبه آمده است  ،او پس از اتمام دوره دبیرستان برای  ادامه تحصیل در رشته تاریخ هنر و زبان آلمانی اقدام کرد اما به دلیل قوانین یهود ستیزی مجبور شد زبان عبری بخواند . پس از اتمام تحصیلات به فلسطین مهاجرت  و در سال 1940 با کارگردانی به نام فردریک لوبه ازدواج کرد . در سال 1948 نخستین کتاب او منتشر شد که به ماجرای سفر  یازده کودک به  ترانیا می پردازد  . جایی که می توان صلح و دوستی را در آن جستجو کرد  . لوبه بیش از یکصد اثر در حوزه کودک منتشر کرده است که عمده آن ها پس از بازگشت او به وین و برلین شرقی به چاپ رسیده است . این نویسنده در سال 1958 موفق به دریافت جایزه "کتاب های کودکان اتریش "  شد که از دلایل گزینش او می توان به  بازتولید و گسترش مفاهیم  و ارزش هایی مانند سخاوت ، سخت کوشی ،  مبارزه با بی عدالتی ، بردباری ، صلح ، همدلی  ، فداکاری جمعی و آگاهی بخشی اجتماعی اشاره کرد .
برخلاف بن مایه های بسیاری از افسانه های کهن ، در پایان قصه " هانی کوتوله و آقا غوله "  قهرمان یکه و تنها به جنگ نمی رود  ، مردم به انتظار نمی نشینند و معجزه ای هم اتفاق نمی افتد . این بار قهرمان در سخت کوشی و تدبیر در گروهی از شخصیت های کودک داستان فارغ از جنسیت و نژاد و برتری های اجتماعی  و کمک جمعی بزرگ ترها به تصویر کشیده می شود . با دقت در مضامین و بن مایه های مشترک داستان ها ، این سوال را می توان مطرح کرد که :" آیا می شود میان  بازبینی و دقت در انتخاب قصه هایی که نسل به نسل روایت می شوند و دست به دست می چرخند ، با  کلان روایت هایی که جریان تاریخی یک ملّت را تشکیل می دهند ارتباطی پیدا کرد و آیا می توان به کمک روایت های نو ،  نسخه ای برای بیماری های فرهنگی یک ملت پیچید ؟
"پدربزرگ هانی از تمام کوتوله های عاقل ، عاقل تر بود ، او یک ساعت آبی ساخته بود که قطره ها را می شمرد ، قطره های شبنم و قطره های اشک را . هر بچه کوتوله ای که در سال بیشتر از صد تا قطره اشک می
ریخت ، پدر و مادرش اخطاریه می گرفتند ..... "
 
مریم بهریان- کارشناس ارشد روان شناسی
 
 
 
 

نام کتاب : قلب فروزان دانکو
نویسنده : ماکسیم گورکی
مترجم : صادق سرابی
انتشارات گوتنبرگ، چاپ پیش از انقلاب
 
نسخۀ PDF کتاب ضمیمه است. 
 
« دانکو به کسانی که برای آن ها متحمّل آن همه زحمت و سختی شده بود ، به دقت نگریست و دید که آن ها همچون جانورانند . بسیاری از مردم به دور او حلقه زده بودند اما بر چهره آن ها از حق شناسی اثری نبود و انتظاری هم  از آن ها نمی رفت .
آنگاه در قلب او آتش خشم شعله ور شد اما در اثر مهر و محبتی که نسبت به مردم داشت ، فوراً خاموش گردید  ، او مردم را دوست می داشت و فکر می کرد شاید بدون او ، مردم نابود شوند . از این رو آرزوی نجات بخشیدن آن ها همچون آتش مقدسی در قلبش شعله کشید . میل نجات بخشیدن و راه بخشیدن به مردم ، ناگهان فروغی از آتش را در چشمان او نمایان ساخت . »
 
"آلکسی ماکسیموویچ پِشکوف " همان " ماکسیم گورکی " معروف ، ادیب و فعال سیاسی روسی است . 
سعید نفیسی تاریخ نگار ، شاعر و مترجم ایرانی در شرح و حالی از این نویسنده  می گوید: گورکی در ادبیات روس به معنای « تلخ » است و گویی ماکسیم پشکوف نام گورکی را در آغاز نویسندگی برای خود انتخاب کرده است تا به این وسیله وجه تلخ و تراژیک جهان را برای همیشه با خودش به یدک بکشد . "گورکی " پژواک خشم خروشان یک شاعر از تلخی حقیقت دوران روسیه تزاری و سال های پس از انقلاب است .
 
افسانۀ " قلب فروزان دانکو " در ابتدا کتابی ساده به نظر می رسد ، اما مطالعۀ آن در کنار بیوگرافی و فعالیت های اجتماعی و سیاسی نویسنده اش  ،  خواننده را به این نتیجه می رساند :" روایت های ماکسیم گورکی افسانه نیست ، بلکه واگویی خود فرا روی مبارزان و آزادیخواهانی است که میل آنها به تغییر و رهایی از شرایط استبداد و تحقیر،  جبر زمانه را مغلوب می سازد . چیزی شبیه به افسانه ها و چیزی شبیه به اسطوره .
 در داستان " دانکو " قهرمان جوان و سلحشور به آغوش مرگ می رود تا جماعتی را به سعادت برساند . در این افسانه ، دانکو برای نجات هم قبیله ای هایش از گستره سیاهی و ظلمت ، قلب سوزانش را از قفس تن جدا می کند ، از آن مشعلی می سازد  تا راهی روشن شود .در پایان داستان دانکو ، جانش را بر سر آرمانش فدا می کند و روایت ایثار او در اشعار و آهنگ های ملّی و افسانه ها جاودان می ماند و حماسی می شود .
 
ماکسیم گورکی اگرچه یک ادیب و نویسنده بود اما به ادبیات  بیشتر به شکل بستری برای تغییر جهان و قوانین مستبدانه و زورگویانۀ اجتماعی نگاه می کرد . نام و آوازۀ  گورکی از آن جهت نیک و جاودان ماند که همچون قهرمان کتاب نامبرده ، در شرایطی پر از تاریکی و  تحقیر و تبعیض ، چراغی در دل نا امید دردمندان بر افروخت ، ادبیات را از حصار شعارهای رنگین و دخیل بستن به خرافه رهایی بخشید  و رسالتش را که عینیت بخشیدن به کنش های سیاسی و اعتراضات مدنی از طریق ادبیات بود ، عیان کرد و به تصویر کشید .
افسانۀ " قلب فروزان دانکو " جهان پر از ترس و وحشت مردمانی که در میان غل و زنجیر استبداد ، روزمرگی های شان را می گذرانند ، به تصویر می کشد ، گورکی از حربۀ داستان نویسی برای محکم کردن فرهنگ مبارزه در میان مردمان خواب زده و مسخ شده از جادوی سلطه بهره برده است . این رئالیسم آمیخته به رمانتیسیزم را به نوعی می توان کنش نویسنده در کوران حوادث دانست . چرا که "افسانه قلب فروزان دانکو " بن مایۀ مشترک سرگذشت مبارزانی است که از دلبستگی ها و عشق ورزی های خام دستانه و غریزی عبور کرده و ازادگی و شجاعت را با عمیق ترین مفاهیم انسانی پیوند  و طرح و نقشی ماندگار به هم زده اند .
ماکسیم گورکی در رمان "مادر" که یکی از ارزشمندترین نمونه های ادبیات مبارزه است می نویسد :
"به خاطر همین ترس بی‌معنی است که ما داریم هلاک میشیم ؛  حاکمان ازاین ترس ما سوء استفاده می‌کنن ، اونها خوب میدونن که مردم تا وقتی که بترسن مثل درخت‌های غان در مرداب خواهند پوسید "
 
 
 

 
نام کتاب : فهم نظریه های سیاسی
نویسنده : توماس اسپریگنز
ترجمه : فرهنگ رجایی
ناشر : نشر  آگه
اکثر علاقه مندان به دنیای سیاست و دانشجویان رشته علوم سیاسی توماس اسپریگنز را می شناسند  وبا شیوه تفکر  تحلیلی و نگاه نقادانه ای که به نظریات سیاسی داشته و آن ها را در بافت اجتماعی ساخت و پرداخت می کند ، آشنا هستند .
اسپریگنز ، متولد آوریل 1917 در لبنان است .  کتاب " فهم نظریه های سیاسی " و ارائه " نظریه بحران "  به مثابه کاربردی ترین روش ها برای فهم اندیشه های سیاسی ،  از مهم ترین دستاوردهای او به شمار می رود .
 استاد علوم سیاسی سنتر کالج آمریکا  هدف خود را از تالیف این اثر ، قابل فهم کردن جهان سیاست برای جامعه مدنی معرفی می کند . او معتقد است تنها در لوای درک منطقی و صحیح از نظریه های سیاسی وشناخت  شیوه تفکر و ساختار شخصیتی  نظریه پردازان است که می توانیم   وضعیت کنونی  و موقعیت آتی خودمان را بر نقشه سیاست جهان بیابیم و مشخص کنیم در حال حاضر کجا هستیم و قرار است به کجا برویم .  
اسپریگنز به نقل از افلاطون می گوید :
آنچه اکثریت مردم از جهان سیاست می دانند ، یک دنیای خیالی بیش نیست . آن ها شبیه به غارنشینانی می مانند که هر آنچه  مشاهده می کنند ، سایه های لرزان بر دیوارهای غار است . این مردم هرگز روشنایی خارج از غار را تجربه نکرده اند و خیال پردازی های شان آن ها را به سوی چاله های سیاسی می کشاند .
آشنا شدن خوانندگان با مدل ذهنی نظریه پردازان و چارچوب های فکری آن ها یکی از نقاط ارزشمند این کتاب است  . با دقت نظر بر شرایط زیستی ،  فرهنگی و تاریخی حاکم بر زندگی نظریه پردازان سیاسی ، مخاطب این اثر متوجه خواهد شد ،  بدون بررسی شرایط فرهنگی و ساختارهای ژنتیکی شخصیتی نظریه پرداز نمی توان منطق درونی آن را  را درک و آن را با بافتارهای اجتماعی ،  فرهنگی و منطقی هماهنگ کرد .
کتاب " فهم نظریه های سیاسی : درآمدی بر چارچوب ها و هدفمندی های جامعه سیاسی است . در این اثر نظریه های سیاسی مبتنی بر مراحل 4 گانه شامل "  مشاهده بی نظمی ، تشخیص و ریشه یابی علل ، روش های حل مسئله و تصویری از جامه احیا شده  " از دیدگاه نظریه پردازان مکاتب مختلف بازروایی می شود.
ادموند برک بنیان گذار محافظه کاری مدرن  می گوید  :  " توده مردم زمانی که از زندگی رضایت دارند و شاد هستند به نظریه های سیاسی اشتیاقی ندارند و زمانی که مردم سیاست زده می شوند و به نظریه ها رغبت نشان می دهند به این معنا است که کشور به شیوه نادرستی اداره می شود ، بنابراین فعالیت نظریه پرداز از مشاهده بی نظمی آغاز می شود  . "
در گفتارهای آتی اسپریگنز  ، مباحثی همچون بررسی علل تشخیص این موضوع که آیا نابسامانی های اجتماعی ریشه در عوامل سیاسی داشته یا به علل فردی اجتماعی باز می گردد می پردازد. همچنین عوامل طبیعی و جبری  را در مقابل  اراده آزاد ، علل اکتسابی و مصنوعی قرار داده و بر این مبنا  نظریه پردازان را در  حل و فصل چنین ابهامات و تشخیص علل  نابسامانی های اجتماعی متفاوت بر شمرده و دسته بندی می کند . برای نمونه وی  ، معتقد است : "نظریه پردازان سیاسی محافظه کار تر مانند پیتر برگر  نارضایتی انسان را ناشی از عوامل طبیعی می دانند و نظریه پردازانی همچون ریچارد نوهاس ، ارسطو و اسکینر بر این باورند  ، تعلیم و تربیت بهینه و تشکیل نهادهای سیاسی و اجتماعی  قادرند ، جوامع نسبتا منسجم و یکپارچه و انسان هایی با روان سالم  را تشکیل دهند و اساس نابسامانی اجتماعی را فساد بنیادی نظام فراهم می کند .
نویسنده کتاب " فهم نظریه های سیاسی " در فصلی که مربوط به بازسازی جامعه است ، انواع تفکراتی را که منجر به باز آفرینی و باز سازی نظریه های سیاسی می شود را تلفیقی از ذهن خلاق ، هنرمند و کشف سازمان یافته و تفکر عملیاتی ذهن نظریه پرداز معرفی می کند و در گفتاری دیگر از اهمیت انسجام نظام سیاسی در جامعه و قدرت  کنش های اجتماعی در برقراری نظم نمادین صبحت می کند .
او در بخش نتیجه گیری می نویسد : " نظریه پردازها در نهایت با اتکا به نیروی اکتشاف و شیوه تفکر خود مانند کارآگاهی زبر دست  ، علل نابسامانی را کشف می کنند و با پاسخ به این سوالات تعریفی از جامعه خوشبخت ارائه می دهند :
چرا جامعه دچار نابسامانی شد ؟
چرا مردم از وضعیت موجود ناراضی هستند ؟
از منظر افلاطون ، چرا شریف ترین شهروند آتن به اعدام محکوم می شود ؟
از دیدگاه هابز ، علل مشکلات اجتماعی انگلستان در چیست ؟
از دیدگاه مارکس چرا اکثر مردم به از خودبیگانگی مبتلا شده اند ؟
شیوه تفکر نظریه پردازانی همچون توماس هابز ،افلاطون  ،ماکیاولی ، اریک فروم ، روسو ،  در اثر توماس اسپریگنز از مرحله سردرگمی تا نتیجه گیری باز آفرینی می شود  و فهم آن به خواننده کمک می کند تا بینش سیاسی خود را بهتر بشناسد ،  نسبت به ایدئولوژی ناخوداگاهی اش ،  اگاهی پیدا کرده  و باورها و عقاید سیاسی ر ا که عقاید و رفتار او را شکل داده اند مورد تحلیل قرار دهد .
 این اثر به پیروی از سنت سقراطی ، مخاطب را در به چالش کشیدن و مورد تردید قرار دادن حقیقتی را که تا کنون مطلق می دانسته یاری می دهد .  به نقل از نویسنده تنها در این صورت است که می توان از غار تاریخ و سایه های آن ها گریخته ،   چون پیشینیان در طلسم پادشاهان و اربابان کلیسا و قوانین توهمی الیگارشی حاکم دست و پا نزد و بالعکس با چنگ انداختن به سواد سیاسی و در دست
گرفتن  فانوس منطق ، فلسفه ،  قدرت نقد و تکیه بر دانش و کنش مدنی به نتیجه سیاسی که همان آزادی است دست پیدا کرد . 
 
مریم بهریان- کارشناس ارشد روان شناسی
 
 

جعبه S5